(Tijdens het betoog heb ik geen notities genomen. Jammer, dat wel en dit is dus een verslag uit het geheugen… Het kan dus fouten bevatten, ook al is mijn geheugen – uiteraard – fenomenaal! >>> Volgende keer, echter, neem ik een camera mee. En een bandopnemer…)

Roland Duchâtelet

Hij begon bij zijn inleiding eerst met te zeggen dat het basisinkomen een idee is om onze economie te reorganiseren die echter op dit moment, spijtig genoeg, nog niet is gerealiseerd ook al zou de realisering daarvan wel beter zijn…

Daarna startte hij meteen met de presentatie van een belangrijk basisfeit. De productiviteit van onze economie is er de voorbije eeuwen drastisch op vooruit gegaan. Waar twee à drie eeuwen geleden nog 50% van de bevolking in de landbouw werkte, is dat door de invoering van het paard, de ploeg, de tractor, leasing van het land, etc. nu in België bijvoorbeeld nog maar 1,5% ofzo (pin me nu niet vast op dit cijfer want dat ben ik vergeten… Maar ‘t is weinig!) Daarbij zei Duchâtelet ook nog dat je zou kunnen aanvoeren dat België toch ook heel veel landbouwproducten invoert en dat wij dus teren op het werk van buitenlanders in Argentinië enzo, maar zijn antwoord daarop was dat België, en bijvoorbeeld bij uitstek St. Truiden – waar D. vandaan komt! – toch ook heel veel uitvoert – appelen en peren enzo – en dat invoer en uitvoer hier dus in evenwicht zijn…

Daarop zei Duchâtelet iets schokkends (en, hou u vast, dit is géén cijfer dat ik vergeten ben!): Wat betreft de sectoren van:

1. de landbouw,
2. de industrie,
3. de bouw

is het vandaag zo dat slechts 10% van de bevolking hier al het nodige werk doen! Met andere woorden: we kunnen eten en drinken, comfortabel leven én wonen – wij, allemaal – door slechts 10% van onze bevolking voltijds aan het werk te zetten!

Is dat niet zot?! Denk effe na: 10% van de bevolking kan zorgen voor onze drie belangrijkste levensbehoeften! Daar moet ge echt, echt ne keer diep over nadenken (nota; deze paragraaf is voor mijn rekening en hoort niet bij de samenvatting.)

Daarop stelde Duchâtelet de vraag wat dan die andere 90% van de mensen eigenlijk doen… Daar zijn uiteraard de gepensioneerden bij, de kinderen, de zieken en andere mensen die om de ene of de andere reden niet kunnen of willen werken. Maar er zitten ook de diensten in, mensen die dus hun tijd, expertise en vaardigheden ter beschikking stellen van anderen om hen te helpen. Deze diensten zijn uiteraard ook belangrijk, soms zelfs levensbelangrijk (denk: geneeskunde) en ze vormen dus nu ook het grootste deel van onze tewerkstelling…

Eigenlijk volgt uit het bovenstaande schokkende feit dat het basisinkomen zich gewoon opdringt. Als ge al met 10% van de bevolking alles kunt produceren wat ge nodig hebt, buiten de diensten dan, dan lééf je eigenlijk in een welvaartstaat waarin het heel erg gemakkelijk zou moeten kunnen zijn om er voor te zorgen dat niemand iets te kort komt en er dus ook geen armoede meer bestaat. Want produceer gewoon alles wat ge nodig hebt, verzamel het geld en keer een deel daarvan gewoon uit aan alle mensen in de vorm van een basisinkomen en voilà, ge hebt geen armoede meer!

Deze idee is zo simpel, dat veel mensen niet willen geloven dat het zo eenvoudig kan zijn en daarom misschien het basisinkomen wantrouwen. Maar logisch gesproken, als je werkelijk het bovenstaande basisfeit in ogenschouw neemt, is dit toch een werkbaar model, een model dat onze economie juist beter zou kunnen doen draaien en onze samenleving een boost zou geven… Want niet alleen zorgt het basisinkomen er voor dat er geen armoede meer is (het hoeft geen hoog inkomen te zijn, maar het kan wél armoede voorkomen), ook zorgt dit er voor dat de koopkracht bij de bevolking voldoende hoog blijft – wat uiteraard belangrijk is – en het basisinkomen zou ook gebruikt kunnen worden als regelknop om de inflatie te beheersen – wat overigens een betere regelknop is dan de index, die namelijk verschillende economische waarden moet regelen, maar een regelknop die meer dan één waarde regelt is uiteraard een slechte regelknop aangezien je enkel goed iets kan besturen indien je voor elke waarde een aparte regelknop hebt. Met andere woorden: door het basisinkomen lichtjes te laten stijgen en dalen kan ook de inflatie efficiënter worden beheerst.

Hoe ga je dit basisinkomen betalen?

Dat is natuurlijk een belangrijke vraag en er zijn verschillende modellen. Het zal echter in ieder geval door belastingen moeten gebeuren. Daarbij stelde Duchâtelet dat er goede belastingen zijn en slechte. Hij voerde aan dat je misschien de vraag kan stellen of er dan wel goede belastingen zijn – zijn alle belastingen niet per definitie slecht?! – maar die zijn er wel degelijk. Een belasting is goed wanneer ze aan de volgende drie criteria beantwoordt:

1. Ze moet goed zijn voor het milieu en voor de samenleving. Met andere woorden de belasting moet mensen stimuleren om op een milieuvriendelijke en maatschappelijk verantwoordde wijze hun leven in te richten,
2. De belasting moet moeilijk te ontduiken zijn. Wanneer een belasting gemakkelijk te frauderen valt, dan is het uiteraard van te voren te voorspellen dat dit een fiasco gaat worden, zeker als er verder ook weinig maatschappelijk draagvlak voor bestaat,
3. De kost van het innen van de belasting in verhouding tot de totale som die het heffen van de belasting opbrengt moet laag zijn. Bijvoorbeeld in het oude Egypte was die kost 20% ofzo, wat eigenlijk best wel hoog is omdat je natuurlijk ook de ambtenaren enzo moet betalen die de belasting innen en die contrôle uitoefenen.

Dat zijn de drie criteria die Duchâtelet aanvoerde om een belasting op te beoordelen. Welke belastingen voldoen hier nu aan? Hij gaf zelf het voorbeeld van een belasting op electriciteit. Electriciteit, maar energie in het algemeen, is een goed dat we minder gaan moeten gebruiken. Energiebesparing moet worden aangemoedigd, omwille van ecologische redenen. Verder is het uiteraard heel moeilijk om een belasting op electriciteit te ontduiken, want de meterstand is ondubbelzinnig en gemakkelijk te controleren. Tenslotte is de kost van de inning ook vrij klein, omdat de inning vrijwel automatisch kan gebeuren. Dit zal mensen er dus toe aanzetten om electriciteit te gaan besparen én de opbrengsten van de belasting zullen rendabel zijn.

De staat maakt het de mensen moeilijk om elkaar te helpen!

Vervolgens gaf Roland Duchâtelet ook een voorbeeld van een slechte belasting: namelijk die op arbeid. Hij werd kwaad en de verontwaardiging bleek groot toen hij zei dat de overheid het nu de mensen moeilijk maakt om elkaar te helpen. “Als mijn buurman graag in zijn tuin werkt en ik goed in wiskunde ben dan ligt het voor de hand dat hij mij vraagt om zijn dochter te helpen met wiskunde en ik hem om mijn gras te komen afdoen. Nu is het echter zo dat de staat, die zich bijna overal mee moeit zodat je bijna niets in dit land nog goed kan doen, dit bemoeilijkt door te eisen dat beide partijen elkaar betalen, bv. € 10 per uur, om daar dan nog eens € 15 per uur aan belastingen bovenop te kunnen doen… Het zou verboden moeten zijn dat de staat het de mensen moeilijk maakt om elkaar te helpen!”

Dit is dus een slechte belasting omdat ze in strijd is met het eerste criterium. Want wat is het gevolg? Ik dacht dat Duchâtelet zou zeggen dat wij die belasting natuurlijk ontduiken door in het zwart te gaan werken, maar in de plaats daarvan zei hij: “Ja, wij doen dat niet hé!” – elkaar helpen dan… En dat is waar natuurlijk, want hoe veel mensen zouden er niet al snel kleine zelfstandige geworden zijn, als de belastingen op arbeid niet zo hoog zouden zijn en hoeveel mensen zouden er ook niet van die diensten gebruik maken als de prijs voor die diensten niet kunstmatig hoog gehouden zou worden – zoals nu het geval is – door deze exuberant hoge belasting op arbeid, die het netto loon van de dienstenverlener zowaar overschrijdt! Ik heb zelf een tijd bijles gegeven aan kinderen van de middelbare school die het nodig hadden. In het wit, via een erkende organisatie. De klanten die ik had waren echter bijna allemaal de rijkere families, gewoon omdat een uur bijles in het wit inderdaad om en bij de € 25 kostte… En dat terwijl ik er daar maar € 10 ofzo van kreeg… Dat is dus een triest verhaal want zo kunnen de rijken zich zaken veroorloven, die ik ook graag aan de minder rijken had aangeboden… Dat is een bedenking van mij, Duchâtelet heeft dit niet gezegd, maar het sluit wel aan bij de verontwaardiging die hij uitsprak. De staat zou het niet mogen verhinderen dat de mensen elkaar helpen! In een gezonde en warme maatschappij, die bovendien ook nog zóó rijk is dat als we elkaar geen diensten konden leveren 90% van de mensen niet eens zouden kunnen deelnemen aan het economische leven – ook niet als ze dit zouden willen – is dat alleen al op ethische gronden gewoon onaanvaardbaar…

Tenslotte hekelde Duchâtelet ook nog het feit dat nu de belasting op arbeid in de horeca-sector verstrengd wordt gecontroleerd. Hij rekende voor dat als een kelner netto € 10 verdient, de patron echter € 25 voor dat uur moet betalen, een pintje € 0,50 aan de patron opbrengt, de kelner dan dus per uur minstens 50 pintjes moet serveren om break-even te draaien en dan zitten daarin nog niet eens de andere kosten van het café. Met andere woorden, Duchâtelet voorspelde dat door de invoering van de ‘slimme kassa’ die nu het onmogelijk zal maken dat een kelner nog in het zwart werkt, er een belangrijk stuk van ons erfgoed zal verdwijnen want er zullen zeker cafés de deuren ten gevolge van deze maatregel moeten sluiten… Bovendien betaalt de staat nu straathoekwerkers, duurbetaalde jobs waarbij de uitvoerders daarvan zich tussen de hangjongeren moeten begeven – en daar dan vaak ook meehangen – terwijl je in de cafés sociale werkers hebt die de staat niet moet betalen en die véél en véél gemotiveerder zijn. Dit om ook maar eens te illustreren hoe fout de belastingen op arbeid zijn.

Verhoging van de BTW (Belasting op Toegevoegde Waarde)

Uit de discussie achteraf bleek dat Duchâtelet bijvoorbeeld ook de BTW (de belasting op toegevoegde waarde) als een goede belasting ziet. Inderdaad lijkt het er op dat deze belasting aan de drie bovenstaande criteria voldoet:

1. We moeten met z’n allen duurzamer gaan leven, dat betekent dus ook: minder en slimmer consumeren. Een belasting op consumptie kan hiervoor zorgen.
2. Verder is dit ook weer een belasting waar fraude moeilijk is, omdat je hier wél met vrucht slimme kassas zou kunnen verplichten die precies bijhouden wat een bedrijf aan geld binnen krijgt.
3. Tenslotte is dit ook een goedkoop te innen belasting omdat je naast contrôle ook hier weer het proces automatisch zou kunnen doen verlopen…

Naast deze redenen, die ik nu zelf bedenk omdat D. ze niet expliciet vernoemd heeft, voegde hij er nog aan toe dat dit een belasting is die bedrijven niet kunnen ontwijken door naar het buitenland te verhuizen, want zowel bijvoorbeeld een Belgisch als een Chinees bedrijf moeten deze belasting betalen en bovendien, als men tegelijk met het verhogen van de BTW de belasting op de lonen zou verlagen, dan verkleint ook de loonhandicap – wat dringend nodig is…

Duchâtelet pleit er dus voor om enerzijds de belasting op arbeid te verlagen, anderzijds de BTW te verhogen. Verder ook om de belastingsinkomsten te verdelen over de mensen in de vorm van een basisinkomen. Dat betekent echter niet dat het basisinkomen onze bestaande sociale zekerheid in haar geheel zou vervangen: uiteraard moet daarnaast de klassieke gratis ziekteverzekering blijven bestaan en ook eventuele andere, maar dan voorwaardelijke uitkeringen, die ook met belastingsgeld worden betaald.

Dit vergt een totale re-engineering van onze economie, maar die is dan ook dringend nodig. We zitten nu nog met structuren uit de jaren ’50 van de vorige eeuw, die toen werkten, maar nu niet meer. Duchâtelet vergeleek dit met de auto, die als product ook verschillende keren, om tegemoet te kunnen komen aan nieuwe technologie, vanaf nul terug gere-engineerd is. Met de maatschappij daarentegen is dit jammer genoeg tot nu toe nog niet of te weinig gebeurd, maar mensen moeten ook eens gaan begrijpen dat wat vroeger werkte dat nu wellicht niet meer doet. Het is daarbij niet voldoende hier en daar aan het bestaande wat te sleutelen. Door dat te doen hebben we nu een zo ingewikkelde wetgeving, dat niemand er nog aan uit kan en dat is één grote merde.

Mijn impressie

Duchâtelet is een gedreven spreker. Bovendien denkt hij als een ingenieur en een ondernemer. Zijn betoog klonk vooral heel erg praktisch. Duchâtelet staat met zijn twee voeten op de grond en redeneert vanuit heel alledaagse situaties.

De grootste ‘zwakte’ van zijn betoog lijkt mij te zijn dat iedereen hier eigenlijk iets ingewikkelds en genuanceerds verwacht, terwijl Duchâtelet zelf geen blad voor de mond neemt en eigenlijk een heel simpele idee presenteert. Als luisteraar krab je in het haar en denk je: Zou het nu echt zo eenvoudig zijn? Maar ik heb het gevoel dat als je Duchâtelet bijvoorbeeld de leiding over ons land zou geven hij het land daadwerkelijk zo zou organiseren en dat dit dan nog mogelijk zou blijken ook!

Voor zo ver ik kan zien is de basis van zijn idee namelijk gezond en als je het daar niet mee eens bent bedenk dan dat in ieder geval het feit dat het werk tegenwoordig er niet meer is omdat we met 10% van de bevolking aan het werk enkel de diensten zouden moeten missen (die niet de basis vormen van ons bestaan), ons er nu eigenlijk toe verplicht de economie anders te gaan denken. En dat in ieder geval politici, die vandaag de dag blijven geloven in het fantoom van de volledige tewerkstelling en die daarbij in sommige gevallen zelfs met het moraliserende vingertje durven te zwaaien, hun hoofd verloren zijn. Hoe kun je iedereen aan het werk willen in een economie die als maar efficienter wordt?! Dat gaat er bij mij niet in. Alleen al dit basisifeit is het waard om een grondige maatschappelijke discussie op te openenen.

Verder nog een woordje over de financiering van het basisinkomen. Roland Duchâtelet stelt dus voor om de belasting op arbeid te verlagen en de BTW te verhogen en dan daarmee het basisinkomen, maar ook de andere sociale maatregelen te betalen. Ik heb de kritiek gehoord daarop dat dit de koopkracht van de mensen zou verlagen, aangezien producten nu duurder zullen worden. Dit is volgens Duchâtelet niet het geval. Wat hij namelijk wil doen is het ene door het andere compenseren, waardoor bijvoorbeeld een brood door deze dubbele maatregel niet duurder zou worden, enkel de kostenstructuur zou veranderen (wat vooral een voordeel heeft voor de zelfstandige bakker, die nu minder (vaste) loonkosten heeft).

Nu weet ik zelf momenteel niet of dit voldoende zal zijn om een basisinkomen mee te betalen. De cijfers die Duchâtelet gebruikte ken ik namelijk zelf niet en ook heb ik (voorlopig) geen inzicht in ons ingewikkelde belastingsysteem. (Nu, het schijnt héél erg ingewikkeld te zijn en dus zal ik dat misschien wel nooit krijgen )… Maar ik weet nu dus ook niet of het inderdaad wel zo eenvoudig en pijnloos zal zijn, een belasting op arbeid te vervangen door een hogere BTW. Het zou kunnen van niet, het zou kunnen van wel…

Duchâtelet stelde tijdens de discussies ook dat een basisinkomen niet zo heel veel meer aan de staat zou kosten dan het huidige systeem van werkloosheidsuitkeringen, kindergeld, OCMW-leeflonen, etc. In feite hebben de meeste mensen nu al een gegarandeerd inkomen vanwege de staat, alleen is dat niet onvoorwaardelijk. Dit betekent ook dat er slechts een kleine groep mensen (in België) bij zou komen die ook recht hebben op een inkomen van de staat, als het basisinkomen wordt ingevoerd naast de mensen die nu al een uitkering, kindergeld, pensioenen etc. van de staat genieten…

Zelf kan ik echter over dit soort zaken momenteel dus niet zo goed oordelen. Ik heb begrepen dat er meerdere modellen zijn die een berekening aanvoeren van hoe het basisinkomen kan worden gefinancierd – naast de rest van onze sociale zekerheid. Voor mij, als leek, is het echter moeilijk oordelen welke van die modellen nu werkzaam zijn en welke niet. Ook ken ik ze nog niet allemaal… Hoewel ik dus vóór de invoering van het basisinkomen ben en het ook eens ben met Duchâtelets vaststelling dat dit volgt uit onze gestegen productiviteit (denk ‘automatisering’ en ‘betere verdeling van het beschikbare werk zodat we met z’n allen minder kunnen gaan werken zonder aan welvaart in te boeten’), heb ik dus voorlopig nog geen mening over de vraag wat het beste plan is om zo een basisinkomen – en onze sociale zekerheid in het algemeen – te financieren. In de nabije toekomst zal ik mij met dit thema zeker dieper uiteenzetten, maar voorlopig acht ik het dus nog te vroeg om hier een gefundeerde mening over te formuleren…

De geldcreatie

Eén element dat hier volgens mij ook nog een rol speelt, en dat Duchâtelet niet heeft vernoemd, is de manier waarop tegenwoordig in ons economisch-financiële systeem ons geld wordt gecreëerd. Ik heb daar twee blogposts over geschreven, die je hier en hier kan terugvinden… Het is echter zo dat de creatie van het geld nu het privilege is van de Europese Centrale Bank (ECB) en de andere Banken. Zij kunnen geld uit het niets creëren en het vervolgens tegen betaling van rente aan de overheid en de andere banken en bedrijven uitlenen. Die rente steken ze dan in eigen zak, maar die is dus gewonnen op geld dat zomaar gecreëerd is, zonder dat hier echte waarde tegenover staat! Dat zo een geldcreatie ergens in het systeem moet gebeuren is logisch, want het geld groeit – jammer genoeg – niet aan de bomen… Met andere woorden: het is een menselijke uitvinding en dus moeten mensen het ook zelf in het leven roepen. Het is echter niet eerlijk dat één instantie dit mag doen en bovendien zo dat het gevolg daarvan is dat alle andere instanties (regeringen, bedrijven, gezinnen, …) daardoor vanaf het moment dat ze geld gaan gebruiken daar iets voor moeten doen (werken) of in de schulden raken (lenen) terwijl de bankier ondertussen enkel wat cijfertjes in moet geven in een computer en verder de rest van zijn tijd aan de Côte d’Azur kan gaan liggen (om maar een voorbeeld te geven!). Dat zouden de anderen ook best wel wat meer willen doen, denk ik…

Er zijn mensen die zeggen dat zo lang regeringen moeten lenen bij banken tegen een bepaalde rente, het basisinkomen nooit zal kunnen betaald worden omdat door al deze leningen en de rente die daarop betaald moet worden hun schuldenberg te snel groeit. Dat is dus ook weer één element van de discussie en ook hier kan ik, als leek, voorlopig geen voldoende onderbouwde mening presenteren, maar de redenering dat er iets mis iets met onze geldcreatie omdat bepaalde (private en van de politiek onafhankelijke – de ECB is van de politiek onafhankelijk én privaat en de andere banken uiteraard ook) instanties hier een privilege hebben dat eigenlijk aan alle burgers toekomt, lijkt me wel erg pertinent. Als dit werkelijk de situatie is, dan denk ik dat er meerdere redenen zijn waarom we dit moeten veranderen dan enkel omdat we zo misschien het basisinkomen (en bij uitbreiding onze gehele sociale zekerheid) niet meer zullen kunnen betalen… In dat geval zou het veel wijzer en ook veel eerlijker, de geldcreatie bijvoorbeeld te democratiseren (dit zou bij uitstek kunnen gedaan worden door middel van de toekenning van een onvoorwaardelijk basisinkomen) of toch op zijn minst dit recht bij de overheid in plaats van bij private instanties te leggen, die zo privileges krijgen die eigenlijk eerder doen denken aan het ancien régime van vóór de Franse Revolutie dan aan een maatschappij die is georganiseerd op het gelijkheidsbeginsel…

Dit zijn dus enkele commentaren die ik heb bij Duchâtelets verhaal, samen met het voornemen dat ik dit alles in de toekomst zeker verder zal bestuderen… Want onze maatschappij en onze sociale zekerheid zijn te belangrijk, om zomaar alleen aan zogenaamde ‘specialisten’ over te laten!

Wordt vervolgd: stay tuned voor deel II…Gelijkaardige posts:

• Meeting over het basisinkomen in Brussel
• De aarde als kapitaal
• Op naar een gezonde economie! – deel I
• Op naar een gezonde economie! – deel II
• De naïviteit van een fysicus

Over zoeken gesproken. Tijdens dezelfde zoekactie naar groene webhosting kwam ik bij de volgende zoekmachine: ecosia.org is een groene zoekmachine die het werk van WWF in de regenwouden ondersteunt. Via het surfwerk dat u doet en het geld dat ecosia zo via reclame-klicks genereert zorgt u er voor dat er minder regenwoud gekapt wordt. Doen!

Ecosia kan zelfs ingesteld worden (in ieder geval in google-chrome) als de standaard zoekmachine voor zoektermen die je ingeeft in de adresbalk.

Deze zoekmachine maakt gebruik van de zoekresultaten van Bing. Voor wie per se de zoekresultaten van Google wil, is er ook nog Znout: eveneens een groene zoekmachine, maar dan gebaseerd op de resultaten van Google. Check it out!

Download hier de green web plugin. Ze is beschikbaar voor Firefox, Chrome, Safari en Internet Explorer.

Overigens: dan zie je ook dat echt grote websites zoals Google, Facebook, Wikipedia, Amazon, etc. niet groen gehost zijn. Tegelijk valt me ook op dat er toch best véél websites alvast wel groen gehost zijn… Ook zijn er een hoop groene hostingbedrijven, ook in België en eigenlijk verbazingwekkend goedkoop… Groen hoeft niet duurder te zijn, integendeel. De toekomst is aan groen! Gelijkaardige posts:

• Mijn www van A tot Z
• Het groene goud
• Meeting over het basisinkomen in Brussel
• Op naar een gezonde economie! – deel I
• Raw Food: Een jaar later

Thema was het basisinkomen. Misschien herinner je je nog de grote affiches die op een gegeven moment (in de jaren ’90 als ik mij niet vergis) ooit het straatbeeld in België sierden vanwege Vivant. Dit was toen een nieuwe kleine partij die opkwam voor directe democratie, het basisinkomen en bepaalde hervormingen in ons belastingsysteem.

Sindsdien is de idee van het basisinkomen bij mij ergens blijven hangen. Grote verdedigers er van zijn Roland Duchâtelet, de oprichter van Vivant en Philippe Van Parijs, filosoof en econoom aan de Universiteit van Louvain-La-Neuve. Het was nu ook weer de nieuwsbrief van Vivant waardoor ik van deze meeting hoorde.

De idee van het basisinkomen

Het basisinkomen houdt in dat iedere persoon een gegarandeerd geldbedrag krijgt van de staat. Dit kan laag zijn of hoog, dus minder dan het minimuminkomen, gelijk aan het minimuminkomen of zo hoog dat je er van kan leven en zonder problemen kan deelnemen aan de maatschappij. Bovendien is het onvoorwaardelijk. Dat wil zeggen dat je er niet voor moet werken, niet voor moet studeren of een opleiding volgen, niet voor moet zoeken naar werk. Het is ook een inkomen dat je krijgt onafhankelijk van je overige bezittingen. Zowel een arme sloeber als een miljonair krijgen, bij wijze van spreken, dit inkomen. Het is een inkomen dat volledig los staat van zowel werk als bezittingen. Volledig los ook van leeftijd, gender, afkomst, etc. Zowel kinderen, ouderen, werkenden, niet werkenden, buitenlanders, binnenlanders, vrouwen, mannen, etc. krijgen standaard dit inkomen. Uiteraard staat dit nog los van de ziekteverzekering. Mensen die ziek zijn of gehandicapt kunnen dus eventueel nog geld bovenop krijgen.

De achtergrond van deze idee…

Er zijn verschillende argumenten voor deze soort van geldverdeling. Sommige zijn economisch, andere zijn ethisch getint. Ik ben nog niet zo goed thuis in de materie, dus zeker ken ik niet de hele discussie. Op het internet is in ieder geval al veel informatie te vinden…

Zelf ben ik intuitief pro, maar uiteraard ontslaat dit mij niet van de plicht de hele achtergrond er van verder te onderzoeken. Op deze blog kun je dus in de toekomst nog één en ander verwachten… Het werk van Philippe Van Parijs is daarbij een goed referentiepunt en ook de website van Vivant. De bedoeling van deze meeting in Brussel was nu om alvast Europawijd 1.000.000 handtekeningen te verzamelen om zo de Europese commisie te kunnen dwingen er naar te kijken… Sinds 1 april 2012 (en ja, dit is géén 1-arilgrap ) is er namelijk een nieuwe wet invoege waardoor de inwoners van Europa maatregelen aan de commissie kunnen suggereren waarvoor in 1 jaar tijd 1 miljoen handtekeningen zijn verzameld. Ziehier de uitdaging!

Waarom zo een inkomen?

Een krachtig argument pro vind ik zelf is de volgende gedachtegang. Onze economie op dit moment is een hoogtechnologische. Dit betekent dat automatisering daarin een heel grote rol speelt. Bijna al het werk wordt tegenwoordig door machines gedaan, en naarmate machines nog intelligenter worden zal deze trend (die al een tweetal eeuwen bezig is) zich alleen nog maar verderzetten.

Op zich is dat fantastisch! Het leidt er toe dat we met zijn allen minder moeten werken. Zou je toch denken…

En dat is ook zo. Door de trend van de automatisering van het economische leven worden jobs schaars. Dit betekent dat niet iedereen werk heeft en zelfs dat niet iedereen werk kan krijgen. Er is gewoon te weinig werk!

Daarop kan men op verschillende manieren reageren. Eén ‘oplossing’ is dat men de lonen drastisch verlaagt. Zo dat arbeid door mensen goedkoper wordt dan geautomatiseerde arbeid. Dat is een vrij onmenselijke situatie, vandaar de aanhalingstekens bij het woordje oplossing boven. Toch gebeurt dit nu in Duitsland. Daar bestaat nu een groep van mensen die moeten werken aan 4 à 6 Euro per uur, volledig legaal.

Een andere oplossing is het toekennen van uitkeringen. Het probleem is echter dat die gekoppeld zijn aan de voorwaarde dat men moet zoeken naar (betaald) werk, wat in een situatie waarin de hoeveelheid werk afneemt nogal absurd is.

Nu hoor je vaak dat er toch profielen zijn die niet worden ingevuld omdat mensen er niet voor zijn opgeleid. Dan moet men echter mensen motiveren daartoe, wat toch een zeer moeilijke aangelegenheid is. Je zou ook kunnen aanvoeren dat deze situatie menselijk gesproken niet toelaatbaar is, omdat je dan mensen dwingt een opleiding te volgen waar ze zelf niet voor gekozen hebben…

Wat je echter minder vaak hoort, maar wat toch ook even waar is, is het feit dat er ook veel werk is in onze maatschappij dat nu niet gebeurt omdat het te weinig opbrengt. Sociaal werk, buurtwerk, het zorgen voor kinderen, huishoudelijk werk zijn vormen van werk die nu vaak op vrijwillige basis geschieden. Het feit dat nu mensen met twee moeten gaan werken om een huis te kunnen betalen zorgt voor een groeiende vraag naar kinderopvang. Maar iemand al gevraagd hoe veel dat – belangrijke en verantwoordelijke – werk eigenlijk opbrengt?!

Vandaar de idee van het basisinkomen. Geef mensen een inkomen los van welke voorwaarde dan ook! Dit geeft dan de vrijheid gedeeltelijk te gaan werken of om arbeid te doen die wel belangrijk is maar die nu niet of te min betaald wordt. Op die manier kan het beschikbare werk ook beter verdeeld worden over de beschikbare mensen en kunnen we met zijn  allen minder gaan werken. Nu is de situatie zo dat mensen die niet werken te veel tijd hebben en te weinig geld. Mensen die werken daarentegen verdienen wel hun brood maar hebben daarbij ook zeer weinig tijd. Het basisinkomen zorgt er voor dat het weinige werk dat we nog moeten doen beter verdeeld wordt, zodat iedereen op den duur zowel een redelijke hoeveelheid geld als tijd overhoudt.

Deze discussie is uiteraard veel breder maar dit is alvast één argument voor het basisinkomen…

Waarover gingen de discussies?

De discussie in het Europees parlement ging over de finale tekst waarin het basisinkomen zal worden voorgesteld én over de samenstelling van een team over heel Europa heen dat zal zorgen voor het verzamelen van handtekeningen. Het Belgische team bestaat alvast uit een hoop mensen en wees maar zeker dat we u niet gerust gaan laten! Gelijkaardige posts:

• Debat met Roland Duchâtelet en Phillippe Van Parijs – Deel I
• De aarde als kapitaal
• Het groene goud
• Fascinerende video over het koesteren van je creativiteit
• Het groene internet: start nu!

Een architect legde uit dat er momenteel in Spanje nieuwbouw woningen (en andere gebouwen) leeg staan en verkrotten omdat er geen kopers zijn die deze woningen kunnen betalen. Nochtans zijn er in Spanje wel degelijk mensen die een woning nodig hebben en die dus deze woningen zouden kunnen gebruiken. Dat ‘zouden kunnen’ is daarbij het gekke, want het betekent dat de woningen toch gewoon blijven leegstaan en wellicht nooit zullen verkocht worden.

Een gekke situatie

Na vertoning van het fragment vroeg Indra Dewitte van de zevende dag aan Scheire waarom hij dit als exacte wetenschapper nu precies nog eens extra gek vond. Zijn antwoord was opmerkelijk.

Voor een exacte wetenschapper – fysica, in zijn geval – geldt eigenlijk enkel dit: als er, aan de ene kant, van een bepaald goed een bepaalde hoeveelheid is (bijvoorbeeld een bepaalde hoeveelheid huizen) en, aan de andere kant, een bepaald aantal mensen die dit goed nodig hebben, dan zijn er fysisch gezien eigenlijk maar drie mogelijke situaties denkbaar:

1. Er is te weinig,
2. er is net genoeg of
3. er is te veel

van het goed aanwezig, gemeten aan het aantal mensen die het goed nodig hebben.

Wanneer we dit toepassen op de situatie van de woningen in Spanje, dan betekent dit dat eigenlijk enkel de volgende drie situaties mogelijk zijn:

1. Sommige mensen hebben een woning , andere daarentegen niet – er zijn dus te weinig woningen voorhanden,
2. iedereen die een woning nodig heeft, heeft ook een woning (uiteraard van voldoende kwaliteit) – dan zijn er dus net genoeg woningen voorhanden,
3. Iedereen heeft een woning en er staan bovendien nog woningen leeg – dan zijn er dus te veel woningen voorhanden.

Als we dit bekijken dan zien we dat er van deze drie mogelijke situaties, maar één situatie is waarbij er woningen leeg staan. Dit is bovendien niet een situatie waarbij er tegelijkertijd nog mensen zijn die een woning nodig hebben. Toch is dat momenteel de situatie in Spanje, want (a) niet iedereen heeft een woning (van voldoende kwaliteit) terwijl er (b) woningen (van goede kwaliteit) leeg staan. Daarom is dit ‘nog gekker’ voor een fysicus dan dit sowieso al is, zoals Scheire zegt. Vanuit fysisch standpunt bekeken is de huidige situatie namelijk helemaal niet mogelijk!

Fysica én filosofie

En nu komt het aandoenlijke. Scheire zei: “Stel dat er plotseling een komeet inslaat die een hele hoop fabrieken wereldwijd zou vernietigen, dan kan ik het, als fysicus, begrijpen dat daardoor ook de productie zou verminderen en dus onze welvaart. [Die laatste gevolgtrekking durf ik te betwijfelen, maar, enfin... Dat is een opmerking mijnerzijds.] Dat nu echter, bij gelijk blijvende, fysische productiecapaciteit enkel en alleen omwille van het geldspelletje plots onze welvaart vermindert, daarmee heb ik het, als fysicus, moeilijk”. Met andere woorden: als de goederen er zijn, waarom is het dan zo dat we er plots met z’n allen, enkel en alleen door het geldspelletje, minder van kunnen genieten? Voor een fysicus is dat in feite onbegrijpelijk!

Zelf vind ik dit als mens ook best een gekke situatie. Maar als filosoof, ook al is het waar dat ik als filosoof over alles verwonderd zou moeten zijn, verbaast mij dit eigenlijk niet (echt meer). Het geldspelletje, waar Scheire het over heeft, heeft te maken met onze menselijke psyche. Kijk maar naar de beurs, die ook allesbehalve rationeel fluctueert. Ik ben daarbij geneigd te denken dat dit spel met het geld een uitdrukking is van een zeer diep geworteld en irrationeel verlangen tot zelfbehoud dat iedereen kenmerkt en dat kan leiden tot situaties als die in Spanje. Deze hele bovenbouw, die 100% psychisch is, wordt door de fysicus uiteraard niet gezien, maar vanuit de menswetenschappen gezien is dit een gegeven – en een vraag! – dat net zo sterk in acht moet worden genomen als de wetten van de natuur (en ontdekt door de fysica), die Lieven Scheire aanhaalt.

Het einde van de ‘grote verhalen’

Dat deze bovenbouw onoverkomelijk is blijkt uit de lotgevallen van het communisme. De communisten maakten namelijk een gelijkaardige redenering als Scheire door er van uit te gaan dat men voor een rechtvaardige maatschappij eerst (1) een inventaris moet maken van de behoeften, dan (2) de invulling van deze behoeften collectief en centraal gestuurd moet produceren waarna vervolgens (3) het er enkel nog op aan komt iedereen gratis dat te geven wat hij of zij nodig heeft. Het geldspelletje wilden de communisten daarmee dus afschaffen en inderdaad was dit in eerste instantie ook Lenin zijn plan (een plan dat hij echter al vrij snel weer moest intrekken). Ook de religie, die toch op zijn minst ook een psychisch fenomeen is, wilden de communisten daarbij ook afschaffen. En de vrijheid van meningsuiting, persoonlijke privicy en ga zo maar door… Het lijkt er op dat die mensen alles wat exclusief tot het psychische leven van de mens behoort wilden beknotten. Ook kunst mocht alleen maar als het in dienst stond van de officiële propaganda.

Wat de communisten met hun maatschappijmodel enkel bereikt hebben is dat op een nog monsterlijker manier de achterliggende egoistische psychologie van de mens zich heeft doen gelden dan nu ook het geval lijkt te zijn, met het ‘geldspelletje’. We kennen allemaal de gruwelen van de totalitaire, Stalinistische maatschappij. Ook al staat dit ver van Scheires bedenking, het blijft desondanks naief, zij het een interessant gedachte experiment, om heel onze psyche buiten beschouwing te willen laten.

Aanzet tot inzicht in onszelf én liefde voor onszelf

Het lijkt een open deur, maar: je kan de maatschappij niet begrijpen met fysica alleen. Een geïntegreerde benadering van fysica en psychologie, op zijn minst, kan wellicht eerder inzicht geven in dit wonderlijke gedrag van de mens, ons gedrag! Binnen de zogenaamde menswetenschappen (econonomie, sociologie, psychologie, filosofie, …) zoekt men een dergelijk inzicht. Daarbij zie ik deze wetenschappen (nog) als zoektochten, omdat ze (nog) niet, zoals de fysica, op vaste grond gestoten zijn, dat wil zeggen op wetmatigheden die zonder meer blijken te gelden – wat misschien ook niet nodig is, de mens is per slot van rekening geen machine!

Ook al ben ik geneigd te denken dat er in de mens een egoistische grondtoon aanwezig is, toch denk ik niet dat dit per se moet leiden tot wreedheden of tot onrechtvaardigheden zoals nu onder andere in Griekenland en Spanje te zien is. Dit egoïsme is namelijk niet slecht, maar wij mensen weten gewoon nog niet echt goed wie precies wij zijn en dus wat onze behoeften allemaal omvatten (daar is de communistische visie al de mist in gegaan: te denken dat de menselijke behoeften van tevoren in kaart gebracht kunnen worden). Nog maar al te vaak reduceren we onszelf tot een gedeelte van onszelf, waardoor andere gedeelten die minstens zo belangrijk zijn, onderdrukt worden. We staan dus voor een proces van bewustwording…

Oplossing voor een diepe frustratie…

Uiteraard denk ik dat Lieven Scheire dit allemaal goed bedoelt (kun jij je voorstellen dat Lieven Scheire iets ooit niet goed zou bedoelen? ). Ik ben ook blij dat hij het woord ‘geldspelletje’ heeft gebruikt, want dat herkende ik.

Tegelijkertijd heeft zijn opmerking me ook aan het denken gezet en voorgoed doen beseffen dat, zoals de fysicus doet, het onaanvaardbaar is de maatschappij te willen bekijken zonder rekening te willen houden met onze ziel. Ook als dit psychische in ons er nu nog vaak voor zorgt dat we geconfronteerd worden met situaties in onze maatschappij waarbij we met z’n allen moeten kotsen (zoals in Griekenland en Spanje), dan kan de oplossing er niet in bestaan dat gedeelte van de mens dan maar te amputeren. We moeten het begrijpen, we moeten ons meer en meer inleven in onszelf, we must wrap our head around this en op die manier pogen, de situaties die ons nu zo frustreren, van binnenuit aan te gaan. Het gedachte experiment van Scheire, zoals ik het maar zal noemen, toont voor mij te duidelijk aan dat eerder dit een weg met toekomst is…

Hoe onbegrijpelijk, hoe irrationeel, hoe wreed onze psyche soms ongetwijfelkd ook is, ik denk dat we hier achter moeten zien te komen én dat we dit kunnen. Enfin, ik wil héél, héél graag in een maatschappij leven, waarin iederéén leven kan en waarin mensen elkaar het leven gunnen, in plaats van elkaar – nu middels een geldspelletje - figuurlijk, maar misschien toch ook niet zo héél figuurlijk, naar de keel te staan!

Waartoe een stukje op tv met de naïeve – da’s een compliment hé kijk van een fysicus allemaal niet kan leiden…Gelijkaardige posts:

• Meeting over het basisinkomen in Brussel
• Debat met Roland Duchâtelet en Phillippe Van Parijs – Deel I
• Op naar een gezonde economie! – deel II
• Op naar een gezonde economie! – deel I
• De aarde als kapitaal

Voor Daan, die nu de spellingsfouten in deze blogpost niet meer kan verbeteren.

De afgelopen maanden heb ik twee boeken over kanker gelezen en niets kon mij meer verbazen dan dat. Twee boeken over hetzelfde gegeven en toch zo verschillend…

Het ene boek heeft als titel Chemotherapie heilt Krebs und die Erde ist eine Scheibe. Dit boek bestaat ook in het Engels en dan luidt de titel Chemotherapy Heals Cancer and the World is Flat. Het boek zou ook binnen afzienbare tijd verschijnen in het Nederlands, heb ik mij laten vertellen door de uitgever er van. Het is geschreven door de Duitse ondernemer en psychotherapeut Lothar Hirneise.

Het andere boek is in het Engels en heeft als titel The Emperor of all Maladies. A Biography of Cancer. Het is geschreven door de Amerikaanse arts en professor Siddhartha Mukherjee en zoals de titel het al zegt is dit een biografie, of een geschiedenis misschien, van de ziekte kanker die hier dreigend ‘de keizer van alle ziekten’ wordt genoemd.

Een voorstelling van beide boeken

Beide boeken zijn opmerkelijk dik. Vooral het eerstgenoemde, dat zo’n 870 paginas telt. Maar ook het tweede boek is, met zo’n 570 paginas, qua dikte zeker de moeite waard. Kanker is geen eenvoudige ziekte. En dat wisten we eigenlijk al wel…

Beide boeken hebben een omvattende ambitie: Hirneises boek wil een encyclopedie bieden van alle niet-conventionele kankertherapieën. En daar zijn er nogal wat van! Bovendien biedt het ook een overzicht van alle conventionele therapieën die in de medische wereld worden toegepast voor elk afzonderlijk type kanker.

Maar dit boek doet meer dan enkel een overzicht bieden. Het wil ook een beoordeling geven, een indicatie, met betrekking tot de werkzaamheid van elke therapie. Het doel van het boek is patiënten en hulpverleners bij kanker de mogelijkheid te geven voor elk geval afzonderlijk in te schatten welke therapie wellicht het meeste succes zal hebben en wat precies de prijs is die de patiënt daarvoor betaalt (uiteraard niet alleen financiëel, maar ook en vooral qua ongewenste bijwerkingen). Op die manier krijgt de patiënt de kans bewust te kiezen, welke therapie hij/zij al dan niet wenst te ondergaan. Kunnen kiezen is namelijk een belangrijk patiëntenrecht.

Mukherjee’s boek heeft niet zozeer als doel de patiënten te helpen, maar het biedt een geschiedenis van het fenomeen kanker. Deze blijkt echter niet zozeer een geschiedenis van de ziekte alleen, maar vooral ook een geschiedenis van de pogingen van de mens, van deze ziekte te genezen. Daarbij beslaat deze geschiedenis onze gehele tijdrekening, dus vanaf het moment dat de oudste bronnen over kanker ons bekend zijn (oude Egyptische bronnen ca. 2500 vCh.) tot heden. Het leert ons over de strijd die mensen geleverd hebben om deze ziekte te overwinnen, de horror, de hoop, de doorbraken en teleurstellingen in het kankeronderzoek.

Zo leert de lezer bijvoorbeeld hoe precies chemotherapie ontstaan is, welke artsen en onderzoekers aan het probleem gewerkt hebben, welke verschillende sporen doorheen de geschiedenis reeds bewandeld zijn en welke sporen ook vandaag nog bewandeld worden. Het boek is echter meer dan dat, daar de auteur ook schrijft over zijn ervaringen als arts met de ziekte en ook patiënten in zijn boek portretteert. Het vormt naast een verhaal over de menselijke pogingen en successen deze ziekte te genezen dus ook een persoonlijke getuigenis.

Een vergelijking van beide boeken

Het grootste verschil tussen beide boeken is hun toon. En dat verbaasde mij het meest! In zijn boek erkent Hirneise de absolute ernst van de ziekte kanker en probeert hij een evenwichtig beeld te schetsen van alle voorhanden therapieën. Toch is zijn boek optimistisch. Het is in feite vooral ook een pleidooi voor een integrale aanpak van de ziekte, waarbij Hirneise verwijst naar de talloze kankerpatiënten die hij naar eigen zeggen de hand heeft geschud en die vervolgens, na de tussenkomst van een niet-conventionele therapie, van de ziekte genezen zijn.

Hirneises boek over kanker is positief. Genezen van kanker is niet gemakkelijk, maar het kan. En deze mogelijkheid ligt open voor patiënten die zelf nadenken, die assertief zijn (de juiste vragen stellen aan hun arts en aan de andere hulpverleners) en die bereid zijn tot een forse inspanning. Voor Hirneise is kanker duidelijk een geneeslijke ziekte.

Het boek van Mukherjee daarentegen heeft een donkere toon. Het is eerder pessimistisch. Zijn geschiedenis van kanker blijkt vooral een geschiedenis van verloren gevechten te zijn. Uiteraard blijft men zoeken en uiteraard genezen er mensen van kanker, maar dit is een minderheid en vaak zijn deze patiënten in feite uitzonderingen. De grote meerderheid van patiënten die aan kanker lijden sterven uiteindelijk.

Het boek eindigt ook met het portret van een stervende patiënte, als om aan te geven wat het lot is van de meeste mensen die aan kanker lijden, ook vandaag nog. Zijn ervaringen als arts in de kankerafdeling zijn zwart. Uiteraard hebben therapieën die in het verleden ontwikkeld werden en die ook nu nog al dan niet worden toegepast, successen geboekt. Hij beschrijft dus ook mensen in zijn boek die de ziekte overleefd hebben.

Maar in het groot gezien lijkt de strijd zo ongelijk dat men ook een kleine vooruitgang al een succes is beginnen noemen, als het ware uit armoede, omdat de grote successen vooralsnog zijn uitgebleven. Zo beschrijft Mukherjee bijvoorbeeld VAMP, een gewaagd programma om kinderen met leukemie te genezen, dat op een gegeven moment leek te slagen, maar waarbij uiteindelijk toch slechts 5% van de patiëntjes hun ziekte overleefden.

Het grote verschil tussen beide boeken

Hoe is het mogelijk dat twee boeken over hetzelfde onderwerp zo verschillend van toon zijn? Het antwoord lijkt te liggen in het feit dat Mukherjee in zijn boek in feite enkel de geschiedenis van de conventionele therapieën beschrijft, dat wil zeggen therapieën die ontwikkeld werden binnen de academische medische wereld. Deze kennen dan een geschiedenis van ups en downs, waarbij de ups natuurlijk niet vergeten mogen worden maar toch vooral de downs lijken te overheersen.

Hirneise daarentegen betrekt in zijn boek uitdrukkelijk alle zogenaamde niet-conventionele therapieën, die tot nu toe ontwikkeld zijn. Dit zijn therapieën die binnen de academische medische wereld van vandaag vooral genegeerd worden. In sommige gevallen zijn ze wel ontwikkeld door wetenschappers (zie bijvoorbeeld de Duitse wetenschapster Johanna Budwig die Hirneise in zijn boek bespreekt), maar dan toch zo dat ze buiten de mainstream vallen of op een gegeven moment daaruit gevallen zijn.

De niet-conventionele therapieën zijn succesvol

Hirneise argumenteert dat als een genezing voor de verschillende vormen van kanker gevonden wil worden, wij vooral bij deze niet-conventionele therapieën zouden moeten kijken. Dit betekent niet dat al deze niet-conventionele therapieën echt werken of voldoende zijn. Maar er zijn er toch enkele van hen die wel degelijk de ziekte genezen en precies daarop bouwt hij dan ook zijn optimisme.

Hirneises boek bevat namelijk ook een ferm pleidooi voor het zogenaamde 3E programma, dat er op neer komt dat kanker genezen kan worden door de volgende drie factoren: (1) een radikale verandering van dieet (voeding, in het Duits Ernährung), (2) een ontgifting van het lichaam (in het Duits Entgiftung) en (3) psychisch werk, waarbij de patiënt met de hulp van een psychotherapeut nagaat waar de verborgen stress in zijn/haar leven vandaan komt en effectief stappen onderneemt om die te reduceren (Hirneise noemt dit, in het Duits, Energiearbeit). Zijn ervaring is dat slechte voeding, gifstoffen en de verborgen stress in iemands leven uiteindelijk tot kanker leiden en dat een juiste verandering op deze gebieden kanker kan genezen. In zijn boek beschrijft hij dan ook de verschillende mogelijkheden die de patiënt kan aangrijpen om de acties (1) tot en met (3) toe te passen.

‘Wetenschappelijk’ bewijs versus ervaringen

Het grote onderscheid tussen de conventionele en de niet-conventionele kankertherapieën is het volgende. Van de conventionele is wetenschappelijk bewezen tot op welke hoogte ze al dan niet werken. Dit betekent niet dat conventionele therapieën ook steeds goed werken, maar op zijn minst heeft de arts die hen toepast een idee over de mate waarin ze werken. Want studies hebben bij deze conventionele therapieën bewezen hoe veel of weinig men van een therapie uit deze groep van therapieën mag verwachten.

De niet-conventionele therapieën daarentegen zijn niet of veel minder onderworpen aan dergelijke studies. Verdedigers er van kunnen zich daarom enkel beroepen op het aantal patiënten dat met de ene of de andere therapie in het verleden al genezen zijn, waarbij het echter niet altijd duidelijk is hoe veel dit er zijn, hoeveel van de patiënten die de therapie hebben toegepast alsnog overleden zijn, etc. Dit is ook de reden waarom vanuit de conventionele hoek vaak gezegd wordt dat de niet-conventionele therapieën enkel anecdotes kunnen voorleggen als ‘bewijs’, namelijk de verhalen van mensen die verklaren dankzij deze therapie genezen te zijn. Omdat dit geen statistische gegevens zijn en omdat dit geen oorzakelijk verband aantoont tussen de therapie en de genezing, worden dergelijke anecdotes dan niet als bewijsmateriaal aanvaard.

Afgezien van de vraag of men het genezen van een patiënt wel als een anecdote mag afdoen, stelt zich dus de volgende situatie: Aan de ene kant de conventionele behandelingen. Daarbij weet men in welke mate ze werken, dat wil zeggen, men kent een bepaald percentage dat wetenschappelijk is vastgesteld. Dit percentage kan overigens ook 0% zijn, namelijk de situatie waarbij artsen zeggen dat zij voor een bepaalde patiënt niets meer kunnen doen. Het kan echter ook 50% zijn, of 90% of nog een andere waarde. Aan de andere kant de niet-conventionele behandelingen. Hier is het onduidelijk of überhaupt en hoe goed of slecht een bepaalde therapie werkt, maar men heeft wél de verhalen van mensen die vertellen hoe zij bij het toepassen van een bepaalde niet-conventionele therapie terug gezond geworden zijn. Of deze verhalen kloppen is uiteraard soms moeilijk te verifiëren.

Het ontbreken van vergelijkende studies

Wat ook ontbreekt zijn vergelijkende studies. Conventionele therapieën worden nooit met niet-conventionele therapieën op een wetenschappelijke manier vergeleken. Dit is een feit dat Hirneise in zijn boek betreurt. Aangezien de verdedigers van de niet-conventionele therapieën echter niet de middelen hebben in de praktijk om dergelijke studies te financieren en aangezien de conventionele medische wereld zich niet voor de niet-conventionele therapieën lijkt te interesseren, komen dergelijke studies er ook niet. Dit is uiteraard jammer. In zijn boek presenteert Hirneise overigens toch cijfermateriaal betreffende de werkzaamheid van het 3E programma, maar ook hier gaat het uiteindelijk enkel over een studie waarbij dit 3E programma op zijn merites wordt beoordeeld op zich, dus zonder dat het daarbij ook wordt vergeleken met conventionele behandelingen.

Een opmerkelijke gelijkenis tussen beide boeken

Naast het verschil tussen beide boeken (optimistisch versus eerder pessimistisch) lijkt het er op dat beide boeken het toch over één punt min of meer eens zijn: Het conventionele onderzoek tot nu toe* heeft ons nog niet gegeven wat we er van verlangen, namelijk één of meerdere therapieën voor kanker die met overtuigend succes deze ziekte kunnen genezen.

[* Dit betekent niet dat beide auteurs de toekomst van het kankeronderzoek hetzelfde zien. Mukherjee neemt aan dat in het genetisch onderzoek, waarbij gepoogd wordt via het DNA van mensen kanker te genezen, het belangrijkste toekomstige potentieel voor het kankeronderzoek ligt. Hirneise daarentegen zou argumenteren dat het vooral zinvol is te investeren in onderzoek naar de niet-conventionele kankertherapieën. Dit toont overigens ook aan (zie later) hoe zinloos de lijn tussen conventioneel en niet-conventioneel eigenlijk wel is: het genetisch kankeronderzoek is een heel nieuw spoor, ook binnen de conventionele wereld. Het heeft dus maar weinig te maken met bijvoorbeeld chemotherapie, nochtans ook een conventionele therapievorm. Aan de andere kant zijn er ook niet-conventionele therapieën, zoals bijvoorbeeld de antineoplastin-therapie, die net zo goed door modern wetenschappelijk onderzoek tot stand zijn gekomen. Mijns inziens zal de toekomst van het kankeronderzoek daarom vooral afhangen van de mate waarin onderzoekers van beide 'zijden' met een open vizier de verschillende sporen na zullen kunnen gaan, onbevangen en dus zonder vooroordelen.]

Dit impliceert dat het grote onderscheid tussen beide boeken zich centreert rond de vraag naar de mogelijkheden en kwaliteit van de niet-conventionele therapieën. In het boek van Mukherjee worden deze in feite doodgezwegen (vooropgesteld dat de auteur ze wel kent of toch ten minste van hun bestaan afweet). In het andere boek worden ze gepresenteerd als een betrouwbaar alternatief voor patiënten die van hun ziekte willen genezen, zelfs patiënten bij wie de ziekte al in een ver stadium gevorderd is en die eventueel door de conventionele wetenschap zijn ‘opgegeven’. Dit suggereert de conclusie dat het de moeite waard is deze niet-conventionele therapieën nader te bestuderen en als patiënt in ieder geval beide boeken (en uiteraard nog meer!) te lezen om zo tot een geinformeerde keuze te kunnen komen betreffende de te volgen therapie. Dit blogartikel kan namelijk niet de lectuur van beide boeken vervangen, wil enkel suggereren dat het voor kankerpatiënten en hulpverleners bij kanker de moeite waard is, het eigen blikveld over de ziekte zo veel mogelijk te verruimen.

Wetenschap versus alternatief

Het is jammer dat het boek van Mukherjee zo eenzijdig is. Want binnen die eenzijdigheid is het uitermate leerrijk en informatief. Het is echter niet verantwoord dat hij, met zijn historische opzet, de zogenaamd alternatieve of beter, de niet-conventionele behandelingen buiten beschouwing laat. Dat is ontoelaatbaar omdat zijn geschiedenis zo een vertekend beeld geeft van de werkelijkheid. Zeker voor een historicus geldt toch dat hij het hele fenomeen zonder vooroordelen moet beschouwen. Mukherjee presenteert zijn boek als een biografie van kanker. Zeker als biograaf is het dan belangrijk dat hij alle aspekten van zijn onderwerp belicht. Ook, en vooral, de verborgen kanten van kanker moet hij dus proberen te belichten. Anders maakt hij dezelfde fout als een biograaf zou doen van een persoon die bijvoorbeeld én dichter én wetenschapper was: een goede biograaf moet in dat geval beide aspecten van de persoon belichten, schetst hij/zij daarentegen enkel de wetenschapper of enkel de dichter dan is dit voor de biografie toch een ernstige eenzijdigheid en dus tekortkoming. Precies die tekortkoming heeft Mukherjee’s boek.

Daarbij doet het niet eens ter zake of de niet-conventionele therapieën werken of niet of in welke mate. Ook veel van de conventionele therapieën die hij beschrijft, en dat blijkt toch wel uit zijn boek – wat ook een grote verdienste is – zijn uiteindelijk niet zo succesvol gebleken of juist succesvoller dan andere. Sommige worden daarbij nog toegepast vandaag, deels omdat er niets beters voorhanden is, andere daarentegen niet meer, omdat ze vervangen werden door therapieën met een betere score. Hetzelfde kan echter gedaan worden voor de niet-conventionele therapieën die daarom dezelfde aandacht verdienen dan het conventionele onderzoek. Het verhaal is namelijk genuanceerd. Zowel binnen de conventionele als de niet-conventionele zoektocht naar een effectieve therapie worden discussies gevoerd. Zomaar een grote streep trekken tussen deze twee klassen van zoektochten en dan weigeren over deze streep te stappen doet daarbij eerder aan (religieus) fundamentalisme denken dan aan wetenschap, iets waar toch wetenschappers zich van zouden moeten kunnen distantiëren. Mukherjee’s boek is juist enorm verdienstelijk omdat het de discussies en zoektochten binnen het ‘conventionele kamp’ beschrijft, maar schiet tekort omdat het de niet-conventionele zoektochten niet eens vermeldt.

Hirneise aan zijn kant verdedigt wel een bepaalde niet-conventionele strategie, maar geeft er tegelijkertijd blijk van niet te denken in termen van deze arbitraire opdeling tussen conventioneel en niet-conventioneel. Hij is kritisch tegenover de conventionele aanpak, maar hij zwijgt haar niet dood. Hij beschrijft in zijn boek ook de conventionele behandelingen. Bovendien erkent hij ook dat niet alle niet-conventionele behandelingen echt werken of voldoende zijn. Juist deze zoektocht naar een oplossing, ongeacht waar die vandaan komt, weerspiegelt die wetenschappelijke spirit, die elk onderzoek toch eigen zou moeten zijn.

Conclusie

Dit artikel is mijn poging, mensen aan te zetten over kanker na te denken. In het bijzonder ook de patiënten, die aan kanker lijden. Daarbij denk ik ook dat de beide hier besproken boeken niet ongelezen mogen blijven. Uiteraard zijn er nog meer boeken hierover te vinden, deze twee zijn daarbij enkel de twee eerste die ik heb leren kennen. Het boek van Hirneise heeft daarbij het voordeel dat het niet één, maar alle niet-conventionele en conventionele kankertherapieën op een rijtje zet. Het boek van Mukherjee heeft het voordeel dat het toont waar de conventionele therapieën vandaan komen, hoe ze ontwikkeld werden en wat daarmee bereikt werd.Gelijkaardige posts:

• Langzaam maar zeker een doel bereiken
• Tussen inspanning en ontspanning
• Mijn levenslijn (watch me grow)
• Op naar een gezonde economie! – deel II
• Ochtendroutine & avondritueel

“Getting that Life can be meaningful by doing just that: dance!”

Merijn Fagard

Het zou een inzicht van Steiner zijn, dat depressie en/of zich neerslachtig voelen gelinkt is aan het voorstellingsvermogen. Dat heeft een vriend mij eens gezegd. Wie te veel fantasie heeft, bij wijze van spreken, of te veel nadenkt, komt sneller of gemakkelijker in een depressieve stemming terecht. Aan de andere kant zegt Steiner ook dat daar tegenover staat dat gevoelens van geluk en tevredenheid verbonden zijn met bewegen. Iemand die zich uitleeft door fysiek te gaan bewegen, op welke manier ook, wordt daardoor vanzelf gelukkiger.

Nu kan ik die redenering wel volgen. Het is al door de wetenschap ontdekt dat bij het sporten (of andere fysieke inspanning) endorfines in de hersenen vrijkomen. Dat zijn stoffen die zorgen voor een geluksgevoel. Sporten, dansen etc. zijn echt zaken waarvan we gelukkiger worden… Verder kan ik het ook wel volgen dat iemand die zich niet zo goed voelt, wellicht veel in zijn hoofd of in bepaalde voorstellingen leeft. Als iets mislukt is stellen we ons voor hoe het had kunnen zijn, of als er iets ongelukkigs gebeurd is vragen we ons vaak af wat we hadden kunnen doen om dit te voorkomen. Maar ‘hoe het had kunnen zijn’ of ‘wat we hadden kunnen doen’ zijn natuurlijk geen feiten, het zijn vooral voorstellingen! Ook als echte feiten ons ongelukkig maken, zoals het zien van een bedelaar op straat, dan worden we toch pas ongelukkig hierdoor wanneer we ons het lijden beginnen voor te stellen van deze persoon. Ook een factor die mensen ongelukkig maakt zijn voorstellingen en fantasieën over wat er zou kunnen gebeuren. Ik voel altijd een enorme angst opkomen bij het binnenkomen van een trein in het station wanneer ik bedenk hoe weinig stappen ik maar verwijderd ben van de sporen. Zou ik me niet aan deze gedachte overgeven, maar bijvoorbeeld denken aan de leuke bestemming waar ik op dat moment naar toe ga, dan zou ik me niet zo angstig voelen. Maar ook als ik denk aan leuke dingen die nog gaan gebeuren en daarover fantaseer, voel ik me nog niet echt gelukkig, want op dat moment zijn die leuke dingen nog geen feit! Wat mij gelukkig maakt is de bewegingen die ik effectief uitvoer, om de leuke dingen mogelijk te maken…

Het devies is dus: wanneer je gelukkig wilt zijn, dan is in beweging komen een goed idee! Dat kan in allerlei vormen: sporten, dansen, springen, spelen, acteren, musiceren, … Misschien geldt dit zelfs in het algemeen dat voorstellingen over wat ons gelukkig maakt ons depressiever maken, terwijl een effectieve beweging in die richting ons gelukkiger maakt. Daarbij denk ik ook wel dat het belangrijk is dat de beweging die je doet vrije bewegingen zijn, waar je steeds opnieuw zelf voor kiest. Dwangarbeid maakt ons niet gelukkig. Sporten omdat mama en papa willen dat we die medaille halen ook niet. Zingen en het beest op het podium uithangen is alleen leuk als je dat doet voor het zingen etc. zelf, niet wanneer het iets zou zijn dat je enkel doet voor het geld. Het geld dat je gaat verdienen, de successen die je gaat behalen, de resultaten van je werk zijn opnieuw voorstellingen, die op het moment dat je er nog aan moet beginnen nog niet bestaan. Geluk daarentegen heeft te maken met bewegen en zo je eigen grenzen doorbreken. Je kunt altijd in beweging komen, hoe beperkt ook, en het geluk dat daarbij ontstaat, ontstaat onmiddelijk!

Ik heb zelf de fout gemaakt in het verleden van te veel in de toekomst te willen kijken steeds (zowel positief als negatief), maar welke toekomst ik me ook voorstelde, een gelukkige of één vol van rampen, ik werd er in beide gevallen niet gelukkiger van! Bij elke kleine beweging in de richting van een toekomst, hoe klein ook, werd ik echter gelukkiger! Dit blogartikel schrijven geeft mij een goed gevoel. Gedachten en fantasieën over de mogelijke reacties die ik zou kunnen krijgen (positief of negatief) maken dit geluk alleen maar kleiner en zorgen er voor dat ik minder graag schrijf. Het meeste geluk ervaar ik wanneer ik (vrijwillig) in beweging ben, niet door er over na te denken wat het gevolg zou kunnen zijn van de ene of de andere actie. Natuurlijk is dat wel nodig, dat je nadenkt over de gevolgen van wat je doet. Het geluk echter komt uit het doen. Niet doordat ik me overgeef aan de inhoud van deze gedachten en voorstellingen. Het is niet voor niets dat sommige mensen geluk gelijk stellen aan flow. Flow is een toestand waarbij ik constant vanuit mezelf in beweging ben!

Van ongeluk naar beweging

Een probleem bij ongeluk is vaak dat wanneer je inactief bent, het zeer moeilijk tot onmogelijk kan zijn je voor te stellen dat in beweging komen je geluk zou brengen. De gedachte alleen al aan in beweging komen is weerzinwekkend. Om een voorbeeld te geven. Als ik het koud begin te krijgen omdat ik te lang op mijn stoel heb gezeten, dan is het voor mij vaak zeer moeilijk te geloven dat bewegen mijn toestand zou kunnen veranderen. Ik voel me dan zo ongelukkig door de kou (en door de gedachte dat ik het warm zou willen hebben!) dat de gedachte om te gaan sporten me eerder afstoot. En toch is dat de oplossing! Ik heb ondertussen geleerd dat wanneer ik uiteindelijk besluit om toch te gaan sporten, ook al heb ik daar nu helemaal geen zin in, ik toch van het sporten ga genieten eens ik in beweging ben gekomen. En voor ik het weet heb ik het dan ook warm en is de situatie een hele andere! alleen al door in beweging te komen wordt ik gelukkiger!

Het probleem is dus dat ongeluk de neiging heeft in zichzelf te kruipen. Jezelf verplichten heeft daarbij ook geen zin. Want dan ontstaat er ressentiment (tegenover jezelf) dat al snel maakt dat je stopt met in beweging te komen. Wie alleen het resultaat wilt maar eigenlijk niet het werk (de beweging) die daar voor nodig is, zal zich bedrogen voelen als het resultaat uitblijft. Wie echter het werk graag doet, heeft ook wanneer het resultaat uitblijft in ieder geval toch een leuke tijd gehad!

De ervaring dat het werkt!

Wat kan helpen om in beweging te komen is de ervaring dat bewegen, eventueel samen met andere mensen, geluksgevoelens opwekt. Niet denken aan wat je zult gaan bereiken door het sporten (afvallen, spieren, etc.). Dat leidt namelijk weer tot ongeluk. Probeer echter te voelen wat het bewegen zelf met je doet. Vanzelf ontstaat er een gevoel over wat mogelijk is en wat niet en begin je naar realistische doelen toe te werken, niet realistisch in de zin dat je begrijpt dat het kan, maar zo dat je voelt dat het ook leuk is om je die doelen te stellen en vooral, daar tegelijkertijd naar toe te bewegen.

Muziek maakt gelukkig omdat het ons tot bewegen uitnodigt. Op zijn minst tot innerlijke beweging! Ik heb eens gelezen bij een dichter – ik weet niet meer wie en ga dat ook niet uitzoeken! – dat hij bij elk gedicht dat hij schreef een groot geluksgevoel ervaarde, zelfs bij het meest sombere en droevige gedicht. Nu denk ik dat dit komt door de beweging! Zelfs het schrijven van een somber gedicht maakt gelukkig, omdat degene die het schrijft in beweging is. Misschien dat dit ook de reden is waarom mensen door middel van creatieve expressie hun ongelukken kunnen leren verwerken…

Bij bepaalde muziek wordt ik vrolijk, bij andere droevig. In beide gevallen ervaar ik echter steeds een intens gelukmoment wanneer ik muziek hoor en er mee mee kan bewegen. Alleen innerlijk, of ook uiterlijk, door te dansen bijvoorbeeld. Alleen soms, dan wordt het te heftig voor mij. Bepaalde soorten muziek (zoals kei-harde hausse-muziek) kan ik niet aan. Die muziek verlamt mij dan. En dat zijn de momenten met muziek waarop ik écht ongelukkig ben. Of als de bewegingen waartoe de muziek mij uitnodigt bewegingen zijn die ik uit vrije wil niet kan volgen. Dan kom ik in een voorstellingswereld terecht en begin ik na te denken over hoe ik in die situatie gekomen ben en dan wordt ik pas echt ongelukkig. Droefenis kan fijn zijn. Als het een droefenis is die ik echt uit mijzelf heb opgewekt. Heb ik dat niet, dan blijft alleen maar het ongeluk.

Slotbeschouwing

Een techniek om gelukkig te worden is dus om in beweging te komen! Het maakt niet uit hoe, als de beweging maar vrij uit jezelf komt (en je uiteraard niemand door deze ‘beweging’ beschadigt). Vrijheid is een voorwaarde om te kunnen bewegen. Denk daar maar eens over na: dwang en verplichtingen die anderen of bepaalde principes je opleggen, het tegenovergestelde dus van vrijheid, betekenen dat iets of iemand anders jouw beweegt… Zelf in beweging komen betekent dat ik mij emancipeer van alle omstandigheden… Toen het drama in Luik zich voordeed, hoorde ik een experte zeggen dat mensen die een dergelijk drama actief beleven (door anderen te helpen, te vluchten, etc.) dit sneller kunnen verwerken dan mensen die het eerder passief moesten ondergaan. Activiteit is dus de sleutel om te ‘genezen’. Activiteit die je vanuit jezelf tegenover een ‘opgelegde’ situatie plaatst. In eerste instantie kan de natuur ons overweldigen. In tweede instantie kunnen we echter stapje voor stapje, beetje bij beetje onze eigen natuur in beweging brengen en zo mee met de natuur bewegen…Gelijkaardige posts:

• 30-dagen proef raw food dieet begint morgen!
• Mijn levenslijn (watch me grow)
• De zon
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 3
• Dankbaarheid

+

+

+

=

Haver kan je snel koken en, zoals je hier ziet, de hele korrel en zonder dat je meer dan een uur lang een pruttelend potje in het oog hoeft te houden! Het is in feite heel simpel, zoals je hierboven ook kan zien.

Neem een waterkoker. Vul die met water. Breng het water aan de kook. Dit kun je doen in één a twee minuten! (Je kan het natuurlijk ook op de gewone manier doen, met fornuis en een potje of ketel, en ook dan duurt het minder dan 10 minuten.)

Neem vervolgens een thermoskan, waar je ook voeding in kan warm houden. Dit heb je misschien niet in huis, maar het is de moeite als je veel haver eet om er één aan te schaffen. De thermoskan die je hierboven op de foto ziet is een stalen kan, die werkt daardoor dat tussen twee stalen wanden de ruimte vacuum is gezogen. De lucht is er uit en op die manier kan er ook doorheen deze twee wanden geen warmte meer worden overgegeven. Een glazen kan houdt nog langer warm, heb ik me laten vertellen (ik kan dat uit eigen ervaring niet bevestigen noch ontkennen), maar deze stalen kan kan in elk geval niet breken en voldoet wat mij betreft ruimschoots. De kan die ik gebruik is 0,5 liter groot.

Neem ongeveer een derde van het volume haverkorreltjes. In het bovenstaande geval heb ik net iets minder dan 100 g genomen. Doe deze in de thermoskan. Giet nu het hete water hier overheen, tot de kan tot en met de rand toe gevuld is. Dit is belangrijk, want hoe voller de kan, des te langer blijft de inhoud er van heet. Om de kan optimaal te doen presteren kun je ook de kan voorverwarmen door er eerst enkel heet water in te doen. Na enkele minuten giet je dit weg – de kan is nu zelf opgewarmd – en doe je de haver en het hete water er in.

Schroef nu de thermoskan dicht en laat enkele uren staan. Ik weet niet precies wat de minimum tijd is nodig om de haver te doen opzwellen, maar in ieder geval na 8 uur is het zeker klaar! Als je bijvoorbeeld ‘s ochtends graag havermout eet, kun je dus de avond voordien de kan klaarmaken… Dat is ook de manier waarop ik het doe.

Als je de kan na 8 uur (of misschien al eerder) open maakt, heeft de haver de hele kan gevuld en al het water opgezogen. De korrels zijn ook open gebarsten en zacht geworden. Je kunt ze nu eten! Ze zijn zelfs nog een beetje warm!

Voeg fruit toe, rozijnen, nootjes… Zoals je wil. Smakelijk!

(Noot: geen idee of deze methode ook werkt voor andere granen, zoals bijvoorbeeld rijst etc. Dat ga ik zeker nog eens proberen. Deze manier om haver te ‘koken’ werkt in elk geval heel goed, vraagt weinig van je tijd en enkel een beetje planning en dat je in het bezit bent van een thermoskan, iets om water te koken en de granen zelf. Water is natuurlijk ook heel erg belangrijk. Je hoeft er bovendien niet eens de geplette havervlokken voor te kopen – zoals ik tot nu deed – en die ook duurder zijn! De gepelde graankorrels zijn voldoende!)

Gelijkaardige posts:

• Tussen inspanning en ontspanning
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 8
• Raw Food: Een jaar later
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 2
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 25

Spanning is wat je moet zijn, ontspanning is wat je bent.
- Chinees Spreekwoord

Mindfulness is een enorm goede manier om jezelf te ontspannen. Door gewoon te gaan liggen of zitten en bewust ruimte te geven aan wat er is, kom ik steevast in een zeer diepe ontspanning terecht. We moeten zo veel. Mindfulness is een manier om daar – tijdelijk – aan te ontsnappen. Wat ik ook merkte is dat zo een mindfulness-sessie (van zo’n 45 minuten, maar korter kan ook, of langer) vaak zelfs verkwikkender werkt dan slapen. Een pauze inlassen om mindfull te zijn kan dus helpen om de dag met nieuwe energie en alertheid aan te gaan.

Spanning door ontspanning

Mindfulness hoeft niet te betekenen dat die ontspanning er komt. Bij mij komt die meestal pas na een tijdje. Daarom is het ook zo belangrijk een mindfulness sessie lang genoeg te doen.

Wat ik merk is dat er in de eerste plaats veel spanningen ontstaan wanneer ik me door middel van mindfulness probeer te ontspannen. Dat is frustrerend! Maar vooral op die momenten dat ik de rust neem om me echt te ontspannen, komen er meestal gedachten bij me op aan alle dingen die ik nog moet doen… Dat verhindert dan de rust. Er ontstaat een conflict tussen mijn voornemen om me te ontspannen en de aandrang om dan meteen maar aan die taken die zo in mijn hoofd opkomen te gaan werken. Door vervolgens stilletjes fuck it! te zeggen en mijn aandacht terug bij m’n ademhaling te brengen kan ik dan na een tijdje die opkomende gedachten aan ‘moetens’ en hun bijbehorende spanning loslaten en me werkelijk overgeven aan een steeds dieper wordende rust.

Onspanning roept het verlangen naar inspanning op!

Wat ik nu ontdekt heb is dat ik na zo’n sessie me niet alleen fitter en alerter voel, maar ook meer zin heb om me ook eens echt in te gaan spannen! Anders dan de spanningen die gepaard gaan met ‘moetens’ is de lust om me in te spannen en ergens werkelijk hard aan te werken enorm aangenaam én ook productief! Voor mij was dat een verrassing. Ik had nooit zo duidelijk het verschil gezien tussen gezonde inspanning en de ongezonde spanningen en stress waar onze maatschappij – en dus wijzelf – zo vol mee lijkt/lijken te zijn. Dat bracht mij tot de volgende gedachte.

Inspanning roept ontspanning op. Dat lijkt logisch. Als je hard gewerkt hebt aan iets voel je op een gegeven moment de aandrang om je te ontspannen. Eens lekker gaan eten, iets samen doen met familie en/of vrienden, een goed boek lezen, mediteren en diep slapen horen hier bij. Maar ook omgekeerd brengt diepe ontspanning de drang met zich mee om weer terug een grote of minder grote inspanning te gaan leveren. Dit tweede was nieuw voor mij. Ontspanning was vooral een poging voor mij om aan allerlei spanningen te ontsnappen, maar ik wist eigenlijk niet dat het ook tot iets anders aanleiding kan geven dan opnieuw, welja … spanningen. Maar constant ontspannen zijn is moeilijk! Op een gegeven moment raak je enthousiast en wil je wat doen! Je wilt je dan voor iets inzetten…

Inspanning en ontspanning zijn als in- en uitademen. De ene roept de andere op en beide kunnen ze niet zonder elkaar. Iemand die enkel wil inademen zal daar niet in slagen. Iemand die enkel wil uitademen ook niet. Het is onmogelijk! Alleen de gezonde afwisseling van de twee is mogelijk. Spanning daarentegen is geheel iets anders. Het hoort er eigenlijk niet bij. Spanning ontstaat als er iets mis gaat bij de natuurlijke afwisseling tussen inspanning en ontspanning. We hebben de spanning eigenlijk helemaal niet nodig!

De oorzaken van spanningen

Jammer genoeg ontstaan spanningen toch. Laat me er niet over beginnen, want ik zou heel ingespannen kunnen beginnen schelden op alles wat volgens mij ongezonde en pijnlijke spanningen bij mensen (én bij mezelf, helaas) veroorzaakt. Maar laat ik dat niet doen, en laat ik hiervoor gewoon filosofisch naar het bovenstaande Chinese spreekwoord verwijzen (bedankt Stijn om me er mee bekend te maken! ).

De bottom-line is: ontspanning roept het verlangen naar inspanning op en omgekeerd inspanning het verlangen naar ontspanning. Dat is het! En meer dan die twee hebben we in ons leven niet nodig, zou je kunnen zeggen, zoals we ook iets anders dan in- en uitademen, wat het ademen betreft, niet nodig hebben… Stress is een vorm waarbij deze natuurlijke afwisseling verstoord wordt. Maar op hun tijd zijn zowel diepe inspanning als diepe ontspanning onvermijdelijk en ook enorm aangenaam.

Het verschil tussen spanning en inspanning

Vroeger verwarde ik inspanning met spanning. En dan dacht ik: ,Ik wil me niet inspannen want dat leidt alleen maar tot spanningen!’ In zekere zin is dat ook zo. Als je je inspant omdat je moet ontstaat er een onevenwicht tussen de twee. Je dreigt minder ruimte te geven aan de ontspanning dan de ruimte waar die in feite ‘recht’ op heeft. De ontspanning verdwijnt in het verdomdhoekje tot er ergens een veertje knapt en je instort. Of je wilt je niet meer inspannen, maar enkel nog ontspannen, iets waar ik uit eigen ervaring over kan meespreken…

Spanningen staan je niet toe je echt ontspannen te voelen. Het lukt gewoon niet meer nog relaxed te zijn, zelfs niet op de momenten dat je daar tijd voor maakt. Als ik me om de ene of de andere reden gespannen voel dan kan ik niet meer slapen, zelfs niet wanneer ik lang en breed in mijn bed lig en er eigenlijk geen enkele uiterlijke hindernis meer is om het te doen. Maar wat spanningen ons ook ontnemen is het vermogen jezelf nog diep voor iets in te spannen. Werken wordt een sleur, een opeenvolging van stressmomenten en geen echte inspanning meer! Daarom denk ik dat bijvoorbeeld sport ook zo ontspannend werkt: eigenlijk is het een diepe inspanning, maar toch helpt het ons te ontspannen omdat het juist meer een inspanning is dan de doordeweekse kantoor- of andere job. Meestal is sport ook iets wat we doen binnen de context van hobby; de zogenaamde vrije tijd. Hoewel het competitief kan zijn en prestatiegericht is het toch heel erg aangenaam en zelfs plezierig omdat winnen niet echt moet. Winnen en vooruitgang boeken is leuk en aangenaam, maar als het er niet van komt dan is dat niet erg… We sporten – en wat mij betreft hopelijk ook de professionele sporter – omdat we de activiteit graag doen, niet omdat verliezen een ramp zou zijn die absoluut moet vermeden worden…

Hoe daar praktisch iets mee doen?

Deze inzichten zijn voor mij een aanleiding mijn leven eens te bekijken en te zien hoe ik alles wat ik doe intenser kan maken: ofwel in de richting van een inspanning, ofwel in de richting van echte ontspanning. Op spanningen daarentegen spuug ik. Ze leveren misschien iets op, maar nooit zo veel als een serieuze inspanning. Ze maken daarentegen wel het leven tot een zeer onaangenaam gebeuren, dat zich zo kan transformeren tot een permanente hel – ik weet waarover ik spreek. Iets wat noch doodgaan is – misschien wel de ultieme ontspanning , noch het geluk – iets wat inderdaad een inspanning vraagt, maar als het bovenstaande juist is dan is dat ook helemaal niet erg…  Ik pendel liever tussen twee wijd uit elkaar liggende extremen van in- en van ontspanning, dan constant in het stressvolle ‘midden’ te blijven van een gespannen niet mogen en moeten.

Men kan de natuur niet dwingen…

De afwisseling tussen inspanning en ontspanning is een zeer persoonlijke zaak. Net als bij het ademen zou het gek zijn, de afwisseling tussen die twee te willen regelen. Juist de poging die afwisseling van buitenaf te willen controleren leidt tot stressvolle situaties. (Adem in, adem uit! Adem in, adem uit! …  ). En stress is dus niet nodig. Vaak wordt gezegd dat mensen toch moeten aangezet worden om te werken, gemotiveerd en met incentieven (basically het beeld van de wortel aan het stokje) warm gemaakt moet worden voor de zware en onaangename taak die werk heet. Maar ondertussen denk ik iets anders. Wanneer productiviteit gewenst is dan zou diepe ontspanning wel eens het juiste motiverende middel kunnen zijn. Want uit een dergelijke ontspanning ontstaat juist op natuurlijke wijze het verlangen om te presteren.

Wanneer ik mij gespannen voel, en dat zal gebeuren, dan zal ik me dus nu afvragen: Wil ik in de richting van meer inspanning of van meer ontspanning gaan? Welke van de twee het wordt maakt dan in feite niet zo veel uit, want de ene roept de andere op en de andere de ene. Zodat ik denk dat die vraag uiteindelijk een aanzet zal betekenen, de spanningen te verlaten… Ik hoop het (zucht). Gelijkaardige posts:

• Ochtendroutine & avondritueel
• Op naar een gezonde economie! – deel I
• Hoe gemakkelijk en snel haver koken?
• De missie van verdriet
• Twee boeken over kanker

Het programma volgen

Daarbij volg ik het Convict Conditioning programma tot op de letter. In de basis bestaat het uit zes oefeningen, die je in tien stappen meester wordt. Overgaan van de ene naar de volgende stap kan vanaf je een bepaald doel gehaald hebt. Dit in de vorm van het aantal herhalingen en sets dat je kan doen van de betreffende stap, in perfecte vorm wel te verstaan! Voor elke stap is daarbij dit doel een beetje anders en het doet er niet toe hoe lang het duurt voor het doel gehaald wordt. Het enige wat er toe doet is dat je regelmatig traint.

Om een concreet voorbeeld te geven. De Pushups-reeks bestaat uit de volgende tien stappen:

1. Pushups tegen de muur (staand)
2. Schuine pushups (tegen een halfhoog object)
3. Pushups op de knieën (op de grond maar je steunt op de knieën ipv op de tenen)
4. Halve pushups (niet helemaal tot op de grond)
5. De volledige pushup (zoals we die kennen)
6. ‘Gesloten’ pushups (handpalmen dicht tegen elkaar)
7. Oneven pushups (één hand steunt op een hoger opject dan de vloer)
8. Halve eenarmige pushups (steunen op slechts één arm, tot de helft naar beneden)
9. Gesteunde pushups (één arm op een hogergelegen object verder van het lichaam)
10. Eenarmige pushups (dit is wat het woord zegt!)

De laatste stap wordt daarbij de master step genoemd! De bedoeling is dat ik uiteindelijk 100 eenarmige pushups zal kunnen doen! Daar ben ik nog lang niet. Ik ben nu bij stap drie (pushups op de knieën) en daarbij kom ik tot drie sets van respectievelijk 25, 18 en 17 herhalingen. Pas wanneer ik drie sets kan doen van elk 30 herhalingen is het mogelijk over te gaan naar de 4de stap.

Kiezen voor de trage weg

Een verandering die ik heb doorgevoerd is dat ik minder ben gaan trainen. In het begin trainde ik drie dagen per week en deed ik dan per trainingsdag twee van de zes oefeningen. Ik had wel gelezen in het boek dat voor beginners aangeraden wordt om slechts twee dagen van de week te trainen en dan daarbij ook te beginnen met slechts vier oefeningen van de zogenaamde ‘grote zes,’ dus in ieder geval ook twee oefeningen per trainingsdag, maar nu met minder trainingsdagen. Bovendien stond er dan bij dit te doen tot ik voor die eerste vier oefeningen telkens minstens stap 6 bereikt zou hebben. Toch koos ik hier enkele maanden geleden niet voor. Twee keer trainen per week trainen leek me nogal weinig en dus koos ik voor het aangegeven schema met drie dagen.

Concreet betekent dit het volgende. De grote zes oefeningen zijn:

1. Pushups
2. Squats
3. Pullups
4. Leg Raises
5. Bridges
6. Handstand Pushups

In het beginnersschema worden dan de twee laatste oefeningen voorlopig weggelaten. Overstappen naar een intensiever schema kan pas wanneer voor elk van deze vier oefeningen minstens stap 6 bereikt is. Daarbij is het een raad van dit boek om geen stappen over te slaan, zelfs niet als het om stappen gaat die gemakkelijk lijken. Een raad die ik hier dus in de wind had geslagen.

Nu ben ik wel tot dit beginnersprogramma over gegaan. Ik train dus twee dagen per week met dit programma en doe telkens op maandag de pushup en de leg raises en op vrijdag de pullups en de squats. Al met al ben ik nu dus braaf het programma aan het volgen zoals het ook staat aangegeven in het boek.

Met resultaat. Ik heb niet meer het gevoel dat ik te moe ben om de oefeningen te doen. En bijna elke sessie boek ik nu ook vooruitgang. Dat was met het intensievere programma niet zo, wat vaak frustrerend was. Bovendien is dus mijn gewicht aan het stijgen. Dit betekent samen met het sterker worden dat ik nu spiermassa win. Dat voel ik ook! En dat is goed! Dat is fantastisch!

Dit betekent wel dat ik nog veel werk voor de boeg heb. Maar dit is geen programma om snel resultaten te halen. En dat ben ik ook niet van plan. In de paar minuten per week dat ik hiermee bezig ben geef ik mijn alles, en dat is het! Zonder stress en in de zekerheid dat ik resultaten aan het boeken ben. Op mijn  eigen tempo en volgens een programma dat mij ligt.

Moeilijke combinatie met raw food

Er zijn ook wel problemen. Die liggen vooral op het vlak van de juiste voeding. Naast training is de belangrijkste factor om spieren bij te winnen de juiste voeding. Dit betekent in ieder geval méér calorieën eten, meer maaltijden per dag en ook een juiste balans van de verschillende voedingsbestanddelen (eiwitten, koolhydraten, etc.) Dit is, met het raw food dieet een extra uitdaging omdat meer calorieën hier al snel ook meer volume betekent, wat helemaal niet aangenaam is. Het is niet erg om een aantal keer per dag te eten, maar wel als dit betekent dat je steeds te véél moet eten. Dat is niet ideaal!

Noten vormen wel een goede oplossing in die zin dat een dagelijkse portie noten het bijkomen in gewicht en spiermassa goed bevordert. Noten vormen een compacte, rauwe voedingsbron. Maar ook hier is het nog wat zoeken omdat ik persoonlijk noten nogal moeilijk verteer. Het weken in water van de noten voor ik ze eet helpt wel, maar elimineert dit probleem niet compleet. Nu ik ook niet 100% raw meer eet, heb ik ook iets meer mogelijkheden om hiermee te experimenteren. Dat blijft dus voorlopig nog een zoektocht. Granen of linzen etc. vormen misschien wel een goede aanvulling bij het raw food dieet. Maar daar kan ik nu nog niets over zeggen; misschien wel in de toekomst…

Algemeen gevoel hierbij

Het is erg prettig om te voelen dat ik met deze manier van trainen een programma heb dat jaren mee zal gaan! Het is van een ontstelende eenvoud en tegelijk ook effectief! dit is perfect. Bovendien is het een programma dat je overal kunt doen. Het is niet nodig gewichten of een gymzaal in de buurt te hebben; zelfs voor het doen van pullups is er altijd wel ergens een boomtak te vinden op de goeie hoogte of een richel.

Langzaam maar zeker. Steady wins the race.

Hoewel ik niet kan wachten om mijn doel te behalen (dat is: een gewicht van 69,75kg) heb ik toch besloten de langzame weg te gaan. Dit is namelijk een weg waar ik van hou. Het schijnt me te liggen er op deze manier tegen aan te gaan. Dit is ongelofelijk belangrijk, aangezien in het leven niet zo zeer met het bereiken van doelen veel tijd in beslag neemt, maar wel met het gaan van een weg. Daar zijn we, hoe dan ook en uiteindelijk sowieso het meeste mee bezig! Dan kan dit dus maar best een weg zijn waar je je goed bij voelt, wat het doel ook is dat je wilt behalen. Als er iets is dat ik geleerd heb de voorbije jaren dan is het wel dit: de weg is, inderdaad, belangrijker dan het doel. Of, om het nog maar eens te herhalen: hoewel het doel belangrijk is, wordt je toch het meest geconfronteerd met de weg! En precies dat is de reden waarom ook de weg naar het doel je volle aandacht en een bewuste keuze verdient. Niet prestaties maar het gaan van de weg maakt gelukkig… (Dat is niet helemaal waar, maar soit. )

Op de weg blijven

Om op de weg te blijven helpt het me, zoals in het boek Convict Conditioning ook aangeraden wordt, de stappen die ik zet te documenteren. Daarvoor heb ik een schriftje, waarin ik noteer wat ik per oefening heb bereikt. Dit geeft een oriëntatie over waar ik de volgende keer dien uit te komen. Het is de bedoeling om elke keer vooruitgang te boeken, dat wil zeggen, in staat te zijn om méér herhalingen van een bepaalde oefening te doen dan bij de vorige training. Tot dan uiteindelijk het tussendoel behaald is wat dan het sein is om te kunnen overgaan naar een volgende stap. Daarbij merk ik dat dit langzame en bedachtzame begin van twee trainingsdagen per week deze vooruitgang elke keer ook toelaat. En dat is motiverend! Toen ik nog drie dagen per week trainde waren mijn spieren niet altijd voldoende hersteld van de vorige keer, om die vooruitgang ook mogelijk te maken. Dat herstel is er nu wel. Door nu zo ‘traag’ te gaan worden bovendien niet enkel de spieren getraind, maar ook de pezen en gewrichten en het zenuwstelsel, dat door dit soort oefeningen namelijk ook belast wordt. Op die manier worden niet alleen mijn spieren sterker (waardoor ze groeien) maar profiteert mijn hele lichaam er van. En dat is niet te onderschatten…

Tenslotte: waarom bodyweight?

Dat is een goede vraag, waarover ik ook nog iets wil zeggen. Waarom bodyweight en geen gewichten? Daar zijn verschillende redenen voor en er zullen zeker ook redenen te bedenken zijn waarom juist wél gewichten, eventueel naast bodyweight. Maar er is één reden vóór bodyweight die er voor mij zo uitspringt, dat ze alle andere mogelijke redenen in de schaduw stelt. Dat is dat bodyweight oefeningen iemand uiteindelijk in staat stellen het eigen lichaam te bewegen. Dat train je met gewichten niet of veel minder. Een baby die pasgeboren is leert eerst zijn handjes en voetjes bewegen, dan omrollen van de rug naar de buik en terug, dan sluipen, dan kruipen, dan stappen, dan lopen, enz. Maar daar stopt het niet. Het is mogelijk in deze natuurlijke richting nog verder te gaan door op nog meer manieren te leren het eigen lichaam te bewegen. Ik vind dat een heel aantrekkelijke gedachte! Voor mij was het lichaam een tijdlang een vreemde, maar uiteindelijk is het eigen lichaam een levenslange zekerheid, die altijd bij je zal zijn. Het lichaam is het meest dichtbije object voor ieder van ons. Van alles wat we bezitten is het lichaam ons steeds het meest ‘nabij’. Het is ook het meest eigen. Het is ons kostbaarste bezit en een bron van vreugde. So: move that body!  Gelijkaardige posts:

• Schoonheid en kracht
• Een nieuw begin
• Twee boeken over kanker
• Idealen houden ons bescheiden
• 30-dagen proef raw food dieet begint morgen!

Hoe ging het?

Eigenlijk moet ik zeggen dat ik de afgelopen dagen al drie keer een uitzondering heb gemaakt. Ik heb al bouillabaisse gegeten (vissoep), groentenquiche (vegetarisch) en een maaltijd van zachte sandwiches, met Tartex-spread (champignons), welliswaar ook met komkommer, tomaten en sla… Wow! Klinkt niet echt revolutionair misschien (vanuit het standpunt van iemand die niet raw eet), maar voor mij was het toch wel een echte splash!

De redenen waarom ik dit gedaan heb zijn tweeërlei. De eerste is dat ik afwilde van het gewicht, ALTIJD een buitenstaander te zijn in verband met mijn voedingskeuze. Doorheen deze 20 maanden van uitsluitend rauwe voeding heb ik in de basis twee verschillende reacties gehad. De ene van mensen die er zelf al aan dachten gezonder te gaan eten en die door mijn nogal radicale keuze geïnspireerd werden er nu zelf ook echt werk van te gaan maken. Niet noodzakelijk door zelf ook 100% raw te gaan eten, maar toch aanzienlijk meer. Dit is steeds een leuke reactie! Dit waren voor mij de momenten dat ik echt het gevoel had dat mijn keuze er niet alleen voor mij toe deed, maar dat ze ook mensen tot denken aanzette en, beter nog natuurlijk, tot handelen. Het waren de momenten waarop ik me werkelijk nuttig voelde, bruikbaar, zinvol. Niet in het minst streelden ze ook mijn ego: het is altijd fijn te weten dat anderen waarderen wat ik doe; sterker nog: I crave this kind of appreciation… Raw food definieerde in deze periode (en ook nu nog voor 90%) zo’n beetje wie ik was, en dan is er geen groter compliment in feite dan mensen die overwegen en er werkelijk voor open staan, me daarin te ‘volgen’… Bovendien is het ook leuk te zien dat mensen die je graag ziet stappen zetten om gezonder te gaan eten. Dat is fijn…

De andere reactie was niet even leuk, of beter: het gevoel dat ik toch altijd een soort van uitzondering zal zijn en blijven met deze keuze, hoe veel moeite iedereen ook doet om het te begrijpen en er rekening mee te houden. Soms zijn er gewoon feestelijke gelegenheden en voelde ik aan: hier ga ik te ver als ik dit ook nog weiger op te eten! Elke mens is vrij om te eten of niet, te doen of niet in het algemeen ook natuurlijk, wat hem of haar belieft, nee? Zo lang het maar niemand schaadt. En weigeren iets te eten schaadt niemand. Alleen: het schaadde mij… En dat is een hele andere situatie. Daar was ik niet verder toe bereid. Wat betekent: vanaf nu doe ik ook weer eens, af en toe, ‘normaal’! Dat geeft mij een enorme rust. Het gevoel dat er ook momenten zijn dat ik ‘er bij hoor’ en onbezorgd en zonder deze milde vorm van sociale zelfmoord, want dat is en blijft het soms, kan mee genieten. Het is onbeschrijfelijk te ervaren hoe dat, na 20 maanden dit gemist te hebben, terug nog eens voelde. Ah!

Keuze voor vegetarische voeding

Er zijn grenzen. Zo zal ik nooit stoppen vegetarisch te eten (vis beschouw ik niet als vlees! ) Dat is echter veel minder, eigenlijk niet eens een probleem, omdat vegetarisch zijn een vrij ingeburgerd begrip is. Het is zeker niet altijd mogelijk raw food te krijgen, zeker niet omdat raw food niet enkel inhoudt dat ik me zou kunnen beperken tot sla. (Als je dat niet gelooft, kijk dan eens hoe veel calorieën slablaadjes werkelijk bevatten – vanuit die optiek is het raw food dieet inderdaad een crazy manier van eten waarbij je eigenlijk direct plat op de grond zou moeten vallen door eenvoudig energietekort. Dat is natuurlijk ook één van de redenen waarom het raw food dieet vaak zo slecht begrepen wordt.) Het is echter wel in 95% van de gevallen mogelijk om vlees te vermijden en vegetarisch (mee) te eten. Dat maakt het dus een pak eenvoudiger om vegetariër te zijn in sociale situaties dan om me te profileren als raw fooder.

Maar ik ben dus gestopt met 100% raw food te eten. Vanaf nu pas ik me, in die situaties dat ik daar zelf zin in heb, aan. Het is een bevrijding!

Slavernij

Een mens moet geen slaaf worden van anderen. Dat is mijn diepste overtuiging. Naast deze diepste overtuiging heb ik er nog één en die is zeker even diep. Wow, ben ik toch even een diepe persoon hé!

Die overtuiging is: een mens, en ikzelf inbegrepen dus – allez , moet ook geen slaaf worden van zijn ideeën en overtuigingen. Vaak kunnen die nog harder tirannen zijn dan bevoorbeeld je baas, die, uiteindelijk, toch ook maar een MENS is. Ideeën en idealen daarentegen zijn exact, staalhard, onbeweeglijk, pijnlijk, dwingend, … tenminste …. als we ze zelf die status geven en, jammer genoeg, doen we dat maar al te vaak. Of, laat ik hier in de eerste plaats voor mezelf spreken: als er één negatief thema is in mijn leven dat me al veel leed heeft bezorgd is het wel deze tyrrannie, niet door mensen maar van ideeën.

I am mister raw food, you know, maar: met een twist er in! Het grappige is dat ik, na een tweetal niet raw food maaltijden, die ik bovendien nog erg lekker vond, begon te verlangen naar meer. Ik wist dat dit kon gebeuren en ook daarom is het dat ik in het begin echt 100% raw food wilde blijven. Het argument van het hellend vlak gaat hier echt wel op. Een beetje wordt meer, nog meer, veel, … en plots merkt men dat men aan de andere extreme kant van het spectrum zit. De slingerbeweging enzo. Alleen: deze keer voelde ik me er niet slecht bij dat ik naar iets anders en meer verlangde. En dat is de reden waarom ik er vandaag zelf echt werk van gemaakt heb die 100% raw food op te blazen.

Problemen met raw food en zelfcensuur

Om eerlijk te zijn waren er ook wat problemen die ik de laatste weken ervaarde en die me feitelijk deden denken dat raw misschien toch niet alles was. Precies op die momenten betrapte ik me er soms op dat dit gedachten waren die ik precies niet helemaal durfde te denken. Maar toch, het was zo: ik voelde me vaak moe, met minder energie dan ik gewend was van dit dieet en vetrijke voeding (in de vorm van noten) verdraag ik precies toch altijd nog minder goed dan ik ‘officiëel’ in feite zou willen. Bovendien, en dat is wel het ergste, de groenten, die rauwe groene bladgroenten – het groene goud – ironisch, was ik nu echt wel beu. Het begon me tegen te steken. Ze kwamen m’n oren uit! En dan, op het moment dat ik mezelf op het punt voelde staan hierover tegen mezelf en de hele wereld te liegen, was het tijd om iets ‘radicaal’ te gaan doen. Vanaf nu dus niet meer 100%, maar 90% raw food voor mij. Wie weet minder, de toekomst zal het uitwijzen. Of terug meer; ik hou ook van het ‘deel’ van mezelf, degene in mij, zou ik beter kunnen zeggen, die het jammer vind dat ik niet zo ‘radicaal’ gebleven ben… Ja, het is een heel gevecht.

Het interessante is dat ik me ook fysiek heel goed voel na deze maaltijden met, onder andere vis, eieren en boter. Dat zijn denk ik de voornaamste bestanddelen waarnaar ik verlangde. Zout ook. De laatste maanden had ik geen zout in huis en het is al eerder dat ik gemerkt had dat zout precies toch wel essentieel is om geestelijk én fysiek ergens scherp te blijven. Dat zijn dus dingen die ik in gedachten zal houden voor de toekomst…

Ik moet nog zien wat dit met me doet de komende dagen, maar voor nu voelt het in ieder geval alvast heel goed. Let wel: zout kan perfect een bestanddeel zijn van het raw food dieet en aangezien ik ook spieren wil bijkomen met deze wijze van eten ben ik er nu serieus aan aan het denken of het kan helpen eventueel toch eieren of zo regelmatiger toe te voegen. En/of vis, mmm, jammie… – ik ben, voor ik rauw ging, altijd een grote fan van vis gebleven… (Afgezien dan van het feit dat de zeeën tegenwoordig worden leeggevist, wat een schande is. En de vervuiling die ook hangt aan zeevis, wat in ieder geval zeevis niet bepaald een zo heel gezond voedingsbestanddeel maakt.) Aan de andere kant: de toevoeging van meer noten aan mijn raw food regime helpt ook al goed bij het bijwinnen van meer spieren, ook al blijft dit dus een probleem aangezien ik noten blijkbaar toch blijvend als nogal zware voeding ervaar. Wie weet dus tijd ook om weer eens de super leverreiniging te gaan doorvoeren, iets wat misschien kan helpen. Wanneer ik dat doe dan zal ik daar in ieder geval zeker ook over bloggen…

De toevoeging van zuurkool

Een ander ingredient dat ik ben gaan toevoegen aan mijn huidige regime is zuurkool. En met succes! Ook hier voel ik me zeer goed bij. De zuurkool heeft pro-biotische eigenschappen, wat betekent dat ze mijn metabolisme sneller en efficienter doet werken en ook een zuiverend effect heeft. Of die zuurkool gekookt is geweest weet ik eigenlijk niet, maar (misschien kort) verhit wellicht toch wel, aangezien ze uit een potje met een klikdeksel komt (of kan het ook zijn dat we hier dan gewoon spreken over vacuum gezogen?) I don’t know, maar als ik eerlijk mag zijn dan maak ik mij daar niet zo veel zorgen over. Ik ervaar dat het me goed doet, en ook verstandelijk kan ik er geen kwaad in zien dat een product dat geen vetten bevat, maar enkel witte kool en enzymen/bacteriën of whatever, eventueel, misschien, wat verhit is. Allez!

Thank you!

Hoe het nu verder gaat weet ik niet. De bedoeling is in ieder geval dat ik wel voor het grootste deel raw blijf. Maar, als de situatie en mijn gevoel en oordeel er toe uitnodigen, dan zal ik dus af en toe een uitzondering maken. Wat ik nu wil doen is iedereen, letterlijk iedereen die met me te maken heeft gehad in die tijd BEDANKEN voor hun steun – ja steun – gedurende deze hele periode, bijna 20 maanden, dat ik besloot voor 100% ‘rauw te gaan’! - De mensen die me ‘gevolgd’ zijn en die sympathie hadden voor het project/experiment, omdat ze me een warm gevoel gaven; het gevoel dat ik op deze wereld ook echt iets waardevols deed (en dat is geen frase, dat meen ik). - De mensen, verder, die vragen zijn blijven stellen en het er soms moeilijk mee hadden en dat ook lieten blijken. Want dit hield me scherp en in staat steeds m’n eigen keuzes in vraag te blijven stellen en de tekens die ik zelf voelde te blijven interpreteren, ook al was de ‘propaganda’ die ik mezelf soms voorhield het daar niet altijd mee eens. - Bovendien wil ik tenslotte toch ook diegenen ten warmste bedanken die me af en toe al lachend ‘konijn’ hebben genoemd, want inderdaad, als een groot konijn heb ik me in deze periode zeker wel gedragen en dat zal ik, absoluut, in de toekomst, misschien, voor het grootste deel, waarschijnlijk, ook zo nog wel blijven doen. Om niet te zeggen dat ik ondertussen zelf één groot konijn geworden ben… Als je er aan denkt om zelf eens het raw food dieet uit te proberen dan kun je alvast deze salade bunny kopen:

Salad bunny te koop bij Lifestyle bazaar.

Gelijkaardige posts:

• Raw Food Potluck over exact 7 dagen in Brugge!
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 6
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 9
• 30-Dagen proef Raw Food Dieet: dag 11
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 7