Spanning is wat je moet zijn, ontspanning is wat je bent.
- Chinees Spreekwoord

Mindfulness is een enorm goede manier om jezelf te ontspannen. Door gewoon te gaan liggen of zitten en bewust ruimte te geven aan wat er is, kom ik steevast in een zeer diepe ontspanning terecht. We moeten zo veel. Mindfulness is een manier om daar – tijdelijk – aan te ontsnappen. Wat ik ook merkte is dat zo een mindfulness-sessie (van zo’n 45 minuten, maar korter kan ook, of langer) vaak zelfs verkwikkender werkt dan slapen. Een pauze inlassen om mindfull te zijn kan dus helpen om de dag met nieuwe energie en alertheid aan te gaan.

Spanning door ontspanning

Mindfulness hoeft niet te betekenen dat die ontspanning er komt. Bij mij komt die meestal pas na een tijdje. Daarom is het ook zo belangrijk een mindfulness sessie lang genoeg te doen.

Wat ik merk is dat er in de eerste plaats veel spanningen ontstaan wanneer ik me door middel van mindfulness probeer te ontspannen. Dat is frustrerend! Maar vooral op die momenten dat ik de rust neem om me echt te ontspannen, komen er meestal gedachten bij me op aan alle dingen die ik nog moet doen… Dat verhindert dan de rust. Er ontstaat een conflict tussen mijn voornemen om me te ontspannen en de aandrang om dan meteen maar aan die taken die zo in mijn hoofd opkomen te gaan werken. Door vervolgens stilletjes fuck it! te zeggen en mijn aandacht terug bij m’n ademhaling te brengen kan ik dan na een tijdje die opkomende gedachten aan ‘moetens’ en hun bijbehorende spanning loslaten en me werkelijk overgeven aan een steeds dieper wordende rust.

Onspanning roept het verlangen naar inspanning op!

Wat ik nu ontdekt heb is dat ik na zo’n sessie me niet alleen fitter en alerter voel, maar ook meer zin heb om me ook eens echt in te gaan spannen! Anders dan de spanningen die gepaard gaan met ‘moetens’ is de lust om me in te spannen en ergens werkelijk hard aan te werken enorm aangenaam én ook productief! Voor mij was dat een verrassing. Ik had nooit zo duidelijk het verschil gezien tussen gezonde inspanning en de ongezonde spanningen en stress waar onze maatschappij – en dus wijzelf – zo vol mee lijkt/lijken te zijn. Dat bracht mij tot de volgende gedachte.

Inspanning roept ontspanning op. Dat lijkt logisch. Als je hard gewerkt hebt aan iets voel je op een gegeven moment de aandrang om je te ontspannen. Eens lekker gaan eten, iets samen doen met familie en/of vrienden, een goed boek lezen, mediteren en diep slapen horen hier bij. Maar ook omgekeerd brengt diepe ontspanning de drang met zich mee om weer terug een grote of minder grote inspanning te gaan leveren. Dit tweede was nieuw voor mij. Ontspanning was vooral een poging voor mij om aan allerlei spanningen te ontsnappen, maar ik wist eigenlijk niet dat het ook tot iets anders aanleiding kan geven dan opnieuw, welja … spanningen. Maar constant ontspannen zijn is moeilijk! Op een gegeven moment raak je enthousiast en wil je wat doen! Je wilt je dan voor iets inzetten…

Inspanning en ontspanning zijn als in- en uitademen. De ene roept de andere op en beide kunnen ze niet zonder elkaar. Iemand die enkel wil inademen zal daar niet in slagen. Iemand die enkel wil uitademen ook niet. Het is onmogelijk! Alleen de gezonde afwisseling van de twee is mogelijk. Spanning daarentegen is geheel iets anders. Het hoort er eigenlijk niet bij. Spanning ontstaat als er iets mis gaat bij de natuurlijke afwisseling tussen inspanning en ontspanning. We hebben de spanning eigenlijk helemaal niet nodig!

De oorzaken van spanningen

Jammer genoeg ontstaan spanningen toch. Laat me er niet over beginnen, want ik zou heel ingespannen kunnen beginnen schelden op alles wat volgens mij ongezonde en pijnlijke spanningen bij mensen (én bij mezelf, helaas) veroorzaakt. Maar laat ik dat niet doen, en laat ik hiervoor gewoon filosofisch naar het bovenstaande Chinese spreekwoord verwijzen (bedankt Stijn om me er mee bekend te maken! ).

De bottom-line is: ontspanning roept het verlangen naar inspanning op en omgekeerd inspanning het verlangen naar ontspanning. Dat is het! En meer dan die twee hebben we in ons leven niet nodig, zou je kunnen zeggen, zoals we ook iets anders dan in- en uitademen, wat het ademen betreft, niet nodig hebben… Stress is een vorm waarbij deze natuurlijke afwisseling verstoord wordt. Maar op hun tijd zijn zowel diepe inspanning als diepe ontspanning onvermijdelijk en ook enorm aangenaam.

Het verschil tussen spanning en inspanning

Vroeger verwarde ik inspanning met spanning. En dan dacht ik: ,Ik wil me niet inspannen want dat leidt alleen maar tot spanningen!’ In zekere zin is dat ook zo. Als je je inspant omdat je moet ontstaat er een onevenwicht tussen de twee. Je dreigt minder ruimte te geven aan de ontspanning dan de ruimte waar die in feite ‘recht’ op heeft. De ontspanning verdwijnt in het verdomdhoekje tot er ergens een veertje knapt en je instort. Of je wilt je niet meer inspannen, maar enkel nog ontspannen, iets waar ik uit eigen ervaring over kan meespreken…

Spanningen staan je niet toe je echt ontspannen te voelen. Het lukt gewoon niet meer nog relaxed te zijn, zelfs niet op de momenten dat je daar tijd voor maakt. Als ik me om de ene of de andere reden gespannen voel dan kan ik niet meer slapen, zelfs niet wanneer ik lang en breed in mijn bed lig en er eigenlijk geen enkele uiterlijke hindernis meer is om het te doen. Maar wat spanningen ons ook ontnemen is het vermogen jezelf nog diep voor iets in te spannen. Werken wordt een sleur, een opeenvolging van stressmomenten en geen echte inspanning meer! Daarom denk ik dat bijvoorbeeld sport ook zo ontspannend werkt: eigenlijk is het een diepe inspanning, maar toch helpt het ons te ontspannen omdat het juist meer een inspanning is dan de doordeweekse kantoor- of andere job. Meestal is sport ook iets wat we doen binnen de context van hobby; de zogenaamde vrije tijd. Hoewel het competitief kan zijn en prestatiegericht is het toch heel erg aangenaam en zelfs plezierig omdat winnen niet echt moet. Winnen en vooruitgang boeken is leuk en aangenaam, maar als het er niet van komt dan is dat niet erg… We sporten – en wat mij betreft hopelijk ook de professionele sporter – omdat we de activiteit graag doen, niet omdat verliezen een ramp zou zijn die absoluut moet vermeden worden…

Hoe daar praktisch iets mee doen?

Deze inzichten zijn voor mij een aanleiding mijn leven eens te bekijken en te zien hoe ik alles wat ik doe intenser kan maken: ofwel in de richting van een inspanning, ofwel in de richting van echte ontspanning. Op spanningen daarentegen spuug ik. Ze leveren misschien iets op, maar nooit zo veel als een serieuze inspanning. Ze maken daarentegen wel het leven tot een zeer onaangenaam gebeuren, dat zich zo kan transformeren tot een permanente hel – ik weet waarover ik spreek. Iets wat noch doodgaan is – misschien wel de ultieme ontspanning , noch het geluk – iets wat inderdaad een inspanning vraagt, maar als het bovenstaande juist is dan is dat ook helemaal niet erg…  Ik pendel liever tussen twee wijd uit elkaar liggende extremen van in- en van ontspanning, dan constant in het stressvolle ‘midden’ te blijven van een gespannen niet mogen en moeten.

Men kan de natuur niet dwingen…

De afwisseling tussen inspanning en ontspanning is een zeer persoonlijke zaak. Net als bij het ademen zou het gek zijn, de afwisseling tussen die twee te willen regelen. Juist de poging die afwisseling van buitenaf te willen controleren leidt tot stressvolle situaties. (Adem in, adem uit! Adem in, adem uit! …  ). En stress is dus niet nodig. Vaak wordt gezegd dat mensen toch moeten aangezet worden om te werken, gemotiveerd en met incentieven (basically het beeld van de wortel aan het stokje) warm gemaakt moet worden voor de zware en onaangename taak die werk heet. Maar ondertussen denk ik iets anders. Wanneer productiviteit gewenst is dan zou diepe ontspanning wel eens het juiste motiverende middel kunnen zijn. Want uit een dergelijke ontspanning ontstaat juist op natuurlijke wijze het verlangen om te presteren.

Wanneer ik mij gespannen voel, en dat zal gebeuren, dan zal ik me dus nu afvragen: Wil ik in de richting van meer inspanning of van meer ontspanning gaan? Welke van de twee het wordt maakt dan in feite niet zo veel uit, want de ene roept de andere op en de andere de ene. Zodat ik denk dat die vraag uiteindelijk een aanzet zal betekenen, de spanningen te verlaten… Ik hoop het (zucht). Gelijkaardige posts:

• Ochtendroutine & avondritueel
• Op naar een gezonde economie! – deel I
• Hoe gemakkelijk en snel haver koken?
• De missie van verdriet
• Twee boeken over kanker

Hierboven zie je mijn levenslijn. Dat is hoe goed/slecht ik mij gevoeld heb doorheen mijn leven – tot nu toe.

Deze levenslijn maakt abstractie van de natuurlijke fluctuaties, die er ook op de korte termijn altijd wel zijn. Je kunt het dus een beetje vergelijken met bijvoorbeeld de curve van een beurskoers: Als je inzoomt op de korte termijn zie je een hele boel fluctuaties. Maar als je uitzoomt en de koers bekijkt van bijvoorbeeld een heel beursjaar, dan worden die kleine fluctuaties vloeiend en zie je de grote lijnen; het grotere perspectief.

Je kunt zelf zo een levenslijn maken

Iedereen kan zo een levenslijn maken. De enige ingrediënten die nodig zijn is een goed geheugen en het vermogen om de verschillende periodes in je leven met elkaar te vergelijken en te achterhalen hoe goed/slecht je je daarbij door de band genomen voelde. Denk daarbij aan grote en/of ingrijpende momenten en hoe je je dan voelde in de periode die volgde als een gevolg daarvan. Denk aan beslissingen die je nam, veranderingen die er in je leven kwamen. Denk ook aan kleine incidenten, gebeurtenissen of anecdotes die toch uitdrukken hoe goed/slecht je je in een bepaalde periode van je leven voelde. Of denk aan momenten waarop je gevoel over je leven al dan niet dramatisch, plots, langzaam of op nog een andere manier veranderde. En plaats dat alles, samen met hoe je je voelde, heel concreet in de tijd. Daarbij begin je met je geboorte (in feite het moment vanaf wanneer jij je nog dingen kunt herinneren) en eindigt bij het heden, het moment waar je nu bent aanbeland. En daarbij gaat het dus niet om de alledaagse details, maar wel om de grote lijnen… Het is alsof je uitzoomt en je hele leven vanop een afstandje overziet!

De horizontale pijl in de grafiek van de levenslijn is de tijd. De vertikale as bepaalt hoe goed of slecht je je gevoeld hebt. Hoe meer naar onder, hoe slechter het algemene gevoel, hoe meer naar boven, des te beter het algemene gevoel. Dit op een lange-termijn perspectief en daarom ook op een dieper niveau dan de dagelijkse fluctuaties.

Daarbij is het ook opzettelijk vaag wat je precies meet. Meet het je geluk, je algemene gevoel bij je leven of je zelfwaardering? Wellicht alle drie en nog meer, of één van deze… Je kan het ook beperken tot gewoon ‘goed’ versus ‘slecht’, met dan enkele tussenliggende (minder, beter, …) en enkele buitenliggende (zeer goed, zeer slecht, …) gradaties.

Verdiensten van de levenslijn

Wat heb je aan zo een levenslijn? Eerst en vooral kun je er veel uit leren. De levenslijn begint bij je geboorte, in feite van af het moment pas dat je bent begonnen je te herinneren. Alles wat daarvoor gebeurd is neem je beter niet op, want dat is info die je hebt uit tweede hand. Maar vanaf je je nog dingen kunt herinneren, bij iedereen ongeveer 3 jaar, kan je de levenslijn dus starten. Dat geeft meteen het eerste voordeel van een levenslijn: die geeft je info uit de eerste hand van hoe jij je voelde tijdens je leven tot nu toe. Niet anderen dus die je iets zeggen over je leven, maar jij die voelt hoe het voorjou geweest is.

De levenslijn leert je ook waar je nu staat, in vergelijking met andere periodes uit je leven. Dit plaatst je huidige situatie in perspectief. Het toont je ook hoeveel marge je nog hebt om gelukkiger te worden, of juist niet, dat je misschien al aardig gelukkig bent…

Verder leert de levenslijn me ook milder te zijn voor mezelf. Ik zie welke ‘weg’ ik heb afgelegd om te komen waar ik nu ben en – in mijn geval – kan het nu ook beter accepteren waar ik nu dus ben in plaats van gejaagd te proberen meteen een pak hoger te komen op de levenslijn, wat een frustrerende valstrik is, omdat dit niet zomaar lukt. Dit accepteren van mijn huidige gevoel en positie maakt van de weeromstuit toch alweer een ietsje-pietsje gelukkiger, dus door een levenslijn te maken kan het ook zijn dat diezelfde levenslijn een klein beetje stijgt (maar dat moet niet, natuurlijk – niets moet!). Deze lijn toont mij ook dat ongelukkiger worden – in mijn geval – snel kan gaan. Gelukkiger worden ook, overigens, hoewel dat nog niet zo veel gebeurd is – maar wel één keer! Dat is bemoedigend.

En dan het belangrijkste: door de levenslijn reflecteer ik over de precieze factoren in mijn leven, die mij op een bepaald moment gelukkiger of ongelukkiger hebben ‘gemaakt’ (uiteraard als gevolg van mijn eigen keuzes). Zo was bijvoorbeeld de keuze voor universiteit op mijn 18de niet de meest effectieve wat de graad van mijn geluk destijds betreft; naast andere factoren uiteraard. En dan kan ik ook nog verder gaan analyseren en zien wat precies aan het leven als student mij zo slecht deed voelen. En dat is dan weer een les voor de toekomst: ik weet nu: dit zijn keuzes die ik vandaag niet meer hoef te maken en zo kan ik mijn graad van geluk in de toekomst bijstellen…

Nog een prettig voordeel van de levenslijn is dat als mensen me de vervelende vraag stellen – ik vind die vraag oervervelend: ‘Hoe gaat (met je)?, ik dan vanaf nu kan antwoorden met: ‘Awel, mijn levenslijn zit nu vlak onder de nullijn en is stijgende!’ Dat is een stuk beter dan het nietszeggende ‘goed’ (dat in het verleden in mijn geval bovendien vaak niet waar was) of het voor anderen toch nogal verontrustende ‘slecht’, dat ik vaak ook niet gezegd wilde hebben. Voilà, een leuk neveneffect van het onderhouden van een levenslijn: het is een goede uitgang om over deze vraag een eerlijk antwoord te geven dat tegelijkertijd kort is maar ook voor de echt geïnteresseerde mensen ruimte laat om verder te vragen en een heus gesprek over het persoonlijk welbevinden te beginnen…

Deze levenslijn heb ik gemaakt voor een cursus oriëntatie bij de vdab. Ja, ik ben vandaag wat men ‘werkloos’ noemt of, zoals de naam van de cursus doet vermoeden: gedesoriënteerd… Deze levenslijn zal daarom ook helpen voor mij tot bevredigend betaald werk te komen, tot een passie!

So, watch me grow!

• Wanneer je levenslijn laag zit wens ik je veel troost en steun;
• Wanneer hij daalt veel (zelf-)acceptatie;
• Wanneer hij stijgt veel kracht en moed (dat wens ik ook aan mezelf dus…)
• En wanneer hij hoog zit, wel, dan komen je wensen uit!  

Gelijkaardige posts:

• Wil je gelukkig zijn? Beweeg!
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 14
• Idealen houden ons bescheiden
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 17
• Broederschap

Ik ben dankbaar voor de slaap die ik heb gekregen;
Ik ben dankbaar voor de lucht die ik kan ademen;
Ik ben dankbaar voor het licht en voor de warmte van de zon;
Ik ben dankbaar voor het water uit de kraan,
dat ik gedronken heb en waarmee ik mij gewassen heb;
Ik ben dankbaar voor de zeep in mijn haar;
Ik ben dankbaar voor de voeding die ik gevonden heb;
Ik ben dankbaar voor de groenten die ik gekocht heb;
Ik ben dankbaar voor de ‘stilte’ van de natuur;
Ik ben dankbaar voor de vrienden die ik ken;
Ik ben dankbaar voor mijn moeder;
Ik ben dankbaar voor mijn lieve broers;
Ik ben dankbaar voor mijn vader, die samen met mijn moeder veel energie in mij gestoken heeft!
Ik ben dankbaar dat ik kan spreken, lezen en schrijven, kan rekenen en vooral – begrijpen!
Ik ben dankbaar dat ik kan bewegen, tegen de resistentie in;
En dat mijn lichaam en ziel alles wat ze aan invloeden ontvangen op een gezonde manier opnemen en uitselecteren;
Ik ben dankbaar voor de lenzen die ik draag, waardoor ik beter kan zien;
Ik ben dankbaar voor de tandpasta (met tea tree!) en voor de tandenborstel die ik gebruik;
voor de aarde waarop ik leef;
voor de kleren aan mijn lijf;
voor mijn bed en voor mijn kamer;
voor de stroom uit het stopcontact;
Ik ben dankbaar voor de tafel, de stoel, de pen en het papier.
En ik ben dankbaar voor dit gevoel
Want ontevredenheid heeft mij verder gebracht
maar wie dankbaar is heeft niets te vrezen!

Gelijkaardige posts:

• 30-Dagen proef Raw Food Dieet: dag 11
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 18
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 14
• Gevoelens
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 6

De minnaar van de zon
wil ik zijn
gisteren warmde je nog mijn dijen
van goud
Je drong in me binnen
ik voelde je hitte
op mijn gelaat
ik was helemaal open
voor jou bonkende stralen
van zo een simpel geluk
als jou warmte

- © Merijn Fagard, 24-4-2009

Gelijkaardige posts:

• De jongen die zich verschool
• Raw Food Potluck over exact 7 dagen in Brugge!
• Hoe gemakkelijk en snel haver koken?
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 2
• Wil je gelukkig zijn? Beweeg!

Dat lees ik op de website www.detijdloopt.be over de millenniumdoelstellingen. Dit betekent dat nog altijd ongeveer 1/6de van de mensen op aarde in extreme armoede leven.

Een persoon in extreme armoede heeft minder dan 1,25 dollar te besteden per dag. Dat is duidelijk niet voldoende om de basisnoden te vervullen die iedere mens om op aarde te kunnen leven heeft.

Toch is er iets vreemds aan de hand. De grondstoffen en mogelijkheden van de aarde zijn ruim toereikend om de behoeften van alle mensen te vervullen. Nu is het wel zo dat de mensen wat moeten doen om de grondstoffen en mogelijkheden van de aarde zo om te vormen dat die ook echt voor consumptie in aanmerking komen… Daarom is er de economie!

Waarom economie?

Zoals ik het zie heeft het economische leven twee belangrijke taken. De ene is om de grondstoffen en mogelijkheden van de aarde zo aan te pakken dat bruikbare producten worden geproduceerd. Aarde op zich is niet eetbaar. Zaad op zich wel, maar is niet voldoende voorhanden. De landbouwer, die zaad opkweekt en de wetenschapper, die het zaad veredelt zodat er voldoende eetbare levensmiddelen groeien voor de mens, leveren een creatieve en productieve bijdrage aan de economie. Want ze zorgen er voor dat bepaalde verlangens van mensen ingevuld worden. Dit geldt voor elke sector en er is een immense creativiteit, innovatie, durf en volharding nodig geweest om hier betekenisvolle resultaten te bereiken.

En die zijn bereikt! Als ik nu de technologie, de wijsheid, het inzicht en de durf zie waartoe mensen vandaag de dag collectief gekomen zijn, dan kan ik me niet van de indruk ontdoen dat we op dit moment in staat zijn op onze sokken voldoende goederen en diensten te scheppen om alle verlangens van alle mensen te vervullen.

Toch gebeurt dit niet. Zou dit wel gebeuren, dan zouden er op deze mooie, wondervolle planeet aarde geen arme mensen meer leven…

Een tweede taak van het economische leven is namelijk om de gecreëerde goederen zo te verdelen dat alle mensen daardoor in staat zijn in de eerste plaats hun basisnoden te voldoen en in de tweede plaats natuurlijk al hun verlangens. Dit moet bovendien zo gebeuren dat daarbij de vervulling van de verlangens van de ene persoon (of groep van mensen) niet de vervulling van de verlangens van de andere persoon (of groep van mensen) verhindert. Vervuiling bijvoorbeeld hindert in de meeste gevallen wel degelijk andere mensen. Een economische activiteit die vervuiling produceert is daarom in strijd met deze regel dat de vervulling van iemands verlangens nooit ten koste van anderen mag gaan.

Deze tweede opdracht is een moeilijke, zo moeilijk, dat we er met zijn allen op dit moment nog niet in geslaagd zijn deze verdeling van goederen en diensten op een bevredigende manier te realiseren. Toch zijn er heel veel mensen die dit verlangen. Ook ik verlang dit hevig! Als we er in geslaagd zijn, technologieën te ontwikkelen, wijsheid te cultiveren, creativiteit aan te moedigen en ondernemingszin te waarderen, waarom zijn we er dan tot nu toe nog niet in geslaagd ook een verdeling te realiseren die inhoudt dat elke mens hier op aarde zijn volle potentieel kan realiseren?

Optimisme!

Zelf ben ik hierover optimistisch. Als we al deze eerdere uitdagingen met succes hebben kunnen aanpakken, dan moet het ook mogelijk zijn deze te realiseren. Het gaat namelijk over veel meer dan enkel de mensen die vandaag de dag in fysieke armoede leven, doordat ze niet hun basisnoden kunnen vervullen. Veel meer mensen leven vandaag in geestelijke armoede doordat ze niet het werk doen dat ze graag doen of, met andere woorden, de rijkdom waar ze over beschikken niet verdienen op een manier die met hun diepste interesses in overeenstemming is, maar op een manier die nu eenmaal lijkt te werken… Ook ik ben op dit moment in die positie…

Dit betekent echter ook dat de groep onvervulde mensen op de wereld op dit moment veel groter is dan enkel de groep van mensen die ook hun fysieke basisnoden niet kunnen voldoen. En dat is een kracht! Want als er één voordeel is van ontevredenheid dan is het wel de motiverende kracht die er van uit gaat, dingen te veranderen!

Oorzaken van armoede

Er zijn twee visies op de oorzaak van armoede. De ene zegt dat de oorzaak van armoede in de omstandigheden ligt. Dit betekent dat armoede het gevolg is van zaken die buiten de controle liggen van de individuele persoon, waardoor die er dus ook zelf niet aan kan doen, in erbarmelijke omstandigheden te leven. Een kind in hartje Afrika, dat ondervoed is en nooit de kans heeft gehad iets te leren (als het daar fysiek al toe in staat was) kan niet anders dan arm zijn, tenzij er van buitenaf wordt ingegrepen. De situatie is zo mensonvriendelijk, dat dit kind uit zichzelf, hoe hard het misschien ook wil, niet zal slagen in het verlangen een rijk leven te leiden hier op aarde.

De andere visie op armoede zegt dat de oorzaak van armoede ligt in de arme persoon zelf. Door in termen van gebrek, tekort, onvermogen te denken over zichzelf en de omgeving, creëert de mens als het ware zijn eigen erbarmelijke omstandigheden. Deze visie zegt dat veranderen van denkpatroon uiteindelijk tot rijkdom (dat wil zeggen: de vervulling van je diepste verlangens, je droom) zal leiden en aangezien de enige persoon die invloed kan hebben op mijn denken ikzelf ben, ben ik ook zelf verantwoordelijk voor alles wat mij overkomt, in het bijzonder de vervulling van mijn noden en verlangens. De eerste stap om tot vervulling te komen van mijn verlangens houdt dan in 100% verantwoordelijkheid te nemen voor wat mij overkomt; voor alles dus, en niemand of niets anders nog verantwoordelijk te stellen door hem of ‘het’ de schuld te geven of als excuus te gebruiken voor een onvervuld leven.

Strijd tussen de visie’s

Deze twee visies bestrijden elkaar soms. Visie twee verwijt dan visie één dat ze de omgeving als schuldige aanwijst voor de armoede van een persoon. Met name het rijke Westen/Noorden is dan schuldig aan de uitbuiting van het arme Zuiden en moet dus zoveel mogelijk doneren om ook de armere regio’s er bovenop te helpen.

Aan de andere kant verwijt visie één vaak visie twee dat ze op egoïstische wijze enkel aan zichzelf denkt en bovendien vaak op een onrealistische manier redeneert: als alle mensen op aarde de ‘westerse’ levensstandaard zouden bereiken, dan zou de aarde onder het gewicht daarvan bezwijken en zou de mensheid uiteindelijk zichzelf uitroeien… Het gaat er niet om dat ieder voor zich rijkdom realiseert (in het geloof dat de aarde – of het universum – oneindig veel te bieden heeft), maar wel dat we met ons allen een leefbare planeet scheppen voor iedereen.

Ik denk dat het heel begrijpelijk is dat deze twee visies elkaar op deze manier bestrijden. Toch denk ik dat dit niet per se nodig is, omdat ze allebei ook een kernwaarheid bevatten die niet in strijd is met de ander.

Overeenstemming van beide visie’s

De kern van wat visie één volgens mij wil zeggen is dat samenwerking en een zekere vorm van broederlijkheid noodzakelijk zijn om tot een gezonde economie te komen. Samenwerking is noodzakelijk omdat elke mens andere vaardigheden en talenten bezit en geen enkele mens zelf alle talenten bezit nodig om zich een rijk leven te scheppen. Samenwerking is dus noodzakelijk. Als ik én mijn eigen schoenen zou moeten maken, én mijn eigen voeding zou moeten kweken, én mijn eigen huis zou moeten bouwen, én zelf de muziek scheppen die ik graag wil beluisteren, én, … dan zou ik niet echt een heel rijk leven kunnen leiden. Dat is namelijk pas nodig als ik bereid ben het resultaat van mijn sterke kanten en talenten met anderen te delen en daarbij bereid ben met anderen samen te werken. Het is die samenwerking die uiteindelijk rijkdom creëert. Alleen kan een mens nu eenmaal niet veel bereiken (het kan zijn dat bepaalde activiteiten beter alleen gedaan kunnen worden, maar dan nog moeten die in het geheel ingepast worden om echte rijkdom te creëren).

Dan de broederlijkheid. Die houdt in dat de leden van een gemeenschap ergens begrijpen dat een mens niet altijd op de toppen van zijn kunnen kan leven. Er zijn periodes in het leven van iedereen, zoals ziekte, liefdesverdriet, depressie, handicap, etc. die maken dat het heel moeilijk wordt om productief actief te zijn. Als mensen elkaar dan toch helpen, ook al kan de persoon in zo een periode op dat moment niets terug doen, dan beschouw ik dat als een vorm van broederlijkheid. Een systeem dat mensen enkel voorwaardelijk ondersteunt in tijden dat ze het moeilijk hebben en niet in staat zijn de resultaten van hun talenten en sterke kanten met anderen te delen, bijvoorbeeld door te eisen dat ze dan later iets zullen terugdoen of door te eisen dat ze er voor betalen met geld dat deze mensen in het verleden zich hebben verworven, is minder broederlijk. Hoe minder voorwaarden er zijn om te kunnen delen in de rijkdom van de markt, des te broederlijker is de gemeenschap waar deze markt gecreëerd wordt.

Een mooi natuurlijk voorbeeld waar broederlijkheid speelt is de economische relatie tussen de generaties. Oudere mensen kunnen niet meer op de toppen van hun kunnen presteren en worden dan economisch onderhouden door de jongeren. Iets gelijkaardig is ook voor kinderen het geval, die de kans krijgen zich te ontwikkelen zonder dat ze daarbij verplicht (mogen) worden bij te dragen aan de markt. Merk daarbij ook op hoe tegenwoordig in ons land bijvoorbeeld de zorg voor ouderen veel voorwaardelijker is dan die voor kinderen en jongeren. Oudere mensen ontvangen pensioen al naar gelang ze in het verleden hebben bijgedragen aan de markt. Hoe langer iemand gewerkt heeft bijvoorbeeld, des te meer pensioen. Voor kinderen is dit anders: hoewel het soms in de realiteit anders is, hebben ouders (en de maatschappij) in principe niet het recht, iets voor hun zorgen van de kinderen terug te verwachten. Onafhankelijk van wat een kind later zal ‘worden’, heeft elk kind recht op de zorgen die het nodig heeft om zich optimaal te kunnen ontwikkelen. De idee is dat je kinderen onvoorwaardelijk moet steunen/liefhebben.

Dan visie twee. De kern van deze visie, zoals ik die zie, is even belangrijk en eveneens heel erg diep: uiteindelijk is het zo dat enkel de individuele mens zelf voor zich het geluk kan realiseren. Echt geluk kan namelijk niet van buitenaf gegeven worden. Dat zit in de menselijke natuur! De mens wil zelf de initiator zijn van zijn geluk enn om dat te kunnen zijn is niets dat van buitenaf kan komen voldoende. De zelfwaardering, die betekent dat men zelf de eigen noden en verlangens juist heeft ingeschat en zelf de initiator is geweest van de vervulling daarvan, is onbetaalbaar. Geluk is iets dat ik per definitie zelf moet presteren. Niemand anders en geen enkele omstandigheid kan daarom ook verantwoordelijk gesteld worden voor mijn geluk.

De wereld – en als deel daarvan de economische markt – biedt een enorme waaier van diensten en producten aan waar de mens zich toe kan wenden om zijn verlangens te vervullen. Hoe een persoon zelf deelneemt aan deze wereld/markt, is uiteindelijk een zaak van deze persoon zelf. Dit geldt zowel wanneer het gaat om het aankopen en consumeren van goederen en diensten, als wanneer het er om gaat zelf een bepaalde bijdrage te leveren aan de wereld/markt en zo het beschikbare aanbod te vergroten.

Dit betekent ook dat elke verplichting (bijvoorbeeld van staatswege), waaronder óók de verplichting om anderen te helpen, een inbreuk is op deze kern omdat nu het individu niet meer vrij is te handelen volgens de eigen verlangens en het eigen inzicht. Deze vrijheid om aan de wereld/markt deel te hebben zoals men dat zelf wil wordt niet erkend in gecentraliseerde economieën. Die gaan/gingen er namelijk van uit dat de noden/verlangens van een individu vastgesteld kunnen worden door een centraal planbureau en bovendien dat elke mens dezelfde noden/verlangens heeft. Dat elke mens om te overleven moet eten betekent echter niet dat alle mensen op hetzelfde tijdstip honger hebben, nood hebben aan hetzelfde voedsel en dit in even grote porties! Precies deze ‘details’, deze ‘kleine’ verschillen tussen de noden/verlangens van mensen maken dat elke mens zelf de keuze moet hebben om een geslaagd leven te kunnen leiden. Dit betekent niet dat mensen zich niet kunnen laten bijstaan door anderen bij het voorbereiden van hun keuze. Uiteindelijk moeten we echter onze keuzes zelf maken, dat is de enige weg naar geluk.

Een concreet voorbeeld kan illustreren hoe deze twee visies samenwerken. Zonder mijn ouders zou ik nu niet meer in leven zijn. Beter nog: ik zou niet eens geboren zijn! Wat mijn ouders voor mij gedaan hebben was voor mij dus levensnoodzakelijk. Toch zijn het niet mijn ouders, die mij gelukkig kunnen maken. Dat kan alleen ikzelf!

Dat ik initiatief moet nemen om tot mijn eigen geluk te komen, dat ik zelf degene moet zijn die initiatief neemt en zegt: ‘Ik wil/verlang dit!’ betekent niet dat ik zonder de liefde van mijn ouders gekund zou hebben om uiteindelijk in een positie te komen van waaruit ik mijn eigen geluk kan gaan scheppen.

Iets gelijkaardigs geldt voor de grotere wereld: als ik naar de kapper ga en hem vraag of hij mijn haar zo en zo wil knippen, neem ik zelf het initiatief. Ik máák dan mijn eigen geluk. Alleen ik namelijk weet hoe ik mijn haar precies wil, dat kan de kapper niet in mijn plaats beslissen! Toch betekent dit niet dat ik buiten de kapper om zou kunnen! Ook hij heeft zijn bijdrage in dit geluk. En zelfs als ik hem betaal wil dit niet zeggen dat ik zonder hem uit kan! Mijn geld kan, letterlijk, mijn haar niet knippen… Bovendien kan die kapper in principe altijd zeggen: ‘Hoe veel geld je ook wilt geven, jouw haar knip ik niet!’ Het is zijn recht om al dan niet met me samen te werken. En die samenwerking vraagt meer, veel meer dan enkel geld.

Met andere woorden: samenwerking en initiatief sluiten elkaar niet uit. Beide zijn een deel van het grotere plaatje en de individualistische visie, die zegt dat geluk alleen in het eigen initiatief verborgen ligt sluit daarom ook de samenwerkingsvisie, die zegt dat we samenwerking nodig hebben voor dit geluk, niet uit! Ze vullen elkaar juist aan en hebben elkaar nodig willen we echt tot een rijke samenleving komen (dat is een samenleving waarin alle verlangens van iedereen vervuld worden zonder anderen schade te berokkenen). In een wereld waarin iedereen zijn verlangens kent en waarin mensen bereid zijn om samen te werken door elkaars talenten te waarderen, kan geen armoede zijn!

Mijn gevoel zegt mij dat dit mogelijk is en ook al weet ik nog niet goed hoe, toch verlang ik er naar aan deze ongelimiteerd rijke wereld deel te nemen! In mijn verbeelding leven we daar al in…

Een beter verdelingssysteem

Nu even concreet. Geld is en blijft de manier waarop goederen en diensten verdeeld worden over de hele aardbol zodat alle mensen die deze goederen en diensten verlangen en kunnen betalen ervan kunnen genieten. Mensen die niet kunnen betalen, vallen uit de boot. Het valt mij ook op dat in de definitie van het begrip ‘extreme armoede’ een bepaald geldbedrag de sleutelrol speelt: ‘Extreem arm is elke persoon die minder dan 1,25 dollar te besteden heeft per dag’.

Dollars bepalen dus hoe rijk je bent. Hoe meer dollars iemand besteden kan per dag, des te rijker is deze persoon.

Als geld echter in onze kijk op armoede zo een belangrijke rol speelt, dan is het toch wel interessant eens te vragen wat geld dan wel is? Of anders: wat is dat, een dollar?

Wat is geld?

Vroeger was er een periode in mijn leven, toen ik 12 jaar was ofzo, waarop ik de uitvinders begon te ontdekken: Gugliemo Marconi (de radio), Alexander Graham Bell (de telefoon) en bovenal de ‘Tovenaar van Menlo Park’ himself: Thomas Alva Edison (te veel uitvindingen om op te noemen, maar als belangrijkste misschien wel de gloeilamp). Ik had een mateloze bewondering voor deze mensen, omdat ze het leven van de mens zo veranderd en verbeterd hadden met behulp van hun uitvindingen.

Toch was ik op een gegeven moment diep teleurgesteld toen ik ergens las dat Edisdon ook knokploegen had om zijn patenten te verdedigen. Hij had namelijk het patent op het – toen nieuwe! – procedé om films (bewegende beelden) te vertonen, zodat enkel hij daar op dat moment wettelijk gezien geld aan mocht verdienen. ‘Clandestiene’ filmvertoningen werden dan door zijn knokploeg kort en klein geslagen. Ik weet niet of dit verhaal waar is en ken ook niet meer de bron (hier een internetpagina over het onderwerp), maar toen ik het las was er geen reden het niet te geloven en het stelde me in ieder geval teleur.

Iets gelijkaardig hebben we ook met Microsoft meegemaakt, die, doordat het de broncode niet vrijgeeft van de software die het heeft uitgebracht mensen afhankelijk probeert te maken van dit ene product. Bovendien is Microsoft ook aangesproken geweest op zijn onwettige monopoliepositie.

In feite is ook geld een uitvinding die de levens van alle mensen ingrijpend heeft gewijzigd. Alleen is het gewoon niet zo duidelijk wie precies het geld heeft ‘uitgevonden’. Dat neemt niet weg dat op dit moment toch bepaalde organisaties en mensen het monopolie hebben over ons geld.

Maar afgezien van de instelling die het geld uitgeeft, geld is en blijft een uitvinding als een andere, en net als bij de GSM bijvoorbeeld, of het internet, kun je besluiten je al dan niet aan te sluiten bij het ‘netwerk’ van het geld (door geld te aanvaarden in ruil voor je diensten/producten). Het is zelfs zo een verdomd goede uitvinding dat mensen die er niet in slagen zich bij dit netwerk aan te sluiten (door zich geld te verwerven), arm worden genoemd.

Dit laatste is een enorm ongelofelijke vaststelling! Het internet, de GSM, etc. die onze levens nu zo ingrijpend veranderen zijn allemaal samen een schijntje vergeleken met de ingrijpendheid waarmee de uitvinding van het geld ons leven heeft veranderd. Dat het geld nog altijd de machtigste uitvinding is van allemaal bewijst het fenomeen dat het internet nu in versneld tempo zich aan het transformeren is tot een verlengstuk van de markt, waar goederen voor geld verhandeld worden. We zijn zo in de greep van geld dat we alle andere uitvindingen gebruiken om er geld mee te verdienen.

Maar, wat is dan dat geld, als het voor ons zo belangrijk is dat het in feite het belang van alle andere menselijke uitvindingen lijkt te overschaduwen?

Geld als spel!

Geld is een spel. En een spel dat we meespelen omdat het de sleutel lijkt te zijn tot het helpen van elkaar met ‘goederen’ en ‘diensten’ in de breedste zin van het woord die onze verlangens bevredigen. We moeten er met z’n allen niet aan denken terug te gaan naar een tijd zonder geld, net zo min als we er nu aan willen denken terug te gaan naar een leven zonder elektrisch licht.

Geld is dus een uitvinding en als uitvinding is het nuttig. We gebruiken het in dezelfde massaliteit als we bijvoorbeeld ook auto’s – en andere snelle (en krachtige) voertuigen – gebruiken.

Toch is er iets met het ‘spel’ geld dat mij doet nadenken. Als het geld een menselijke uitvinding is, puur door mensen gecreëerd, waar ontstaat het dan? Wie of wat creëert het en door wie of wat komt het tot bij ons?

Elke andere uitvinding komt namelijk tot ons middels… geld. We betalen bedrijven die de uitvinding in productie brengen om zo deel te hebben aan auto’s, spaarlampen, radio, TV, internet, Windows 7, en nog zo vele andere nuttige en interessante creaties en vindingen.

Maar welk bedrijf produceert en verdeelt dan het geld? En, hoe betalen we daar van voor? Met geld?! – En hoe is dan het eerste geld in de wereld gekomen???

Geld wordt, uiteindelijk, gecreëerd en uitgegeven door bepaalde banken.

In de VS is dit de Federal Reserve. Anders dan de naam het doet vermoeden is dit een privé bedrijf met private aandeelhouders en niet een overheidsinstelling. In de Eurozone ligt dit iets ingewikkelder. Ook daar is één bank (de Europese Centrale Bank) als enige bevoegd voor het uitgeven van het geld. Deze bank heeft wel de vorm van een private instelling, met de verschillende nationale banken als aandeelhouders. Als je dan gaat kijken naar de website van de Nationale Bank van België, dat is één van die aandeelhouders, dan zie je dat daar deze instelling wordt omschreven als ‘een instelling van algemeen belang die de vorm heeft aangenomen van een naamloze vennootschap’. Verderop wordt dan gezegd dat deze instelling echter niet als doel heeft haar aandeelhouders financiële winst te bezorgen. Dit maakt dat het niet echt duidelijk is wat voor instelling de Europese Centrale Bank precies is. Het lijkt een instelling te zijn in handen van enkele aandeelhouders, zij het dan met als doel niet het genereren van winst voor deze aandeelhouders, maar wel het genereren van diensten en producten (onder andere de bankbiljetten) voor de algemeenheid van alle burgers. Het blijft voor mij wat flou, wat voor instelling de ECB daarmee dan precies is! Is het een instelling van algemeen belang in het bezit van enkele (particuliere of institutionele) aandeelhouders?

Geldscheppende banken zoals de Federal Reserve en de ECB (maar ook andere banken) creëren en verdelen het geld. En ze verkopen het ook, inderdaad! Dat gaat zo (voor deze uitleg baseer ik mij op het filmpje van Paul Grignon dat ik heb ingevoegd in mijn vorige blogpost):

Hoe geld wordt verdeeld?

Stel je hebt geen geld en je wilt geld hebben. Je wilt er van kunnen genieten. Het is namelijk een uitvinding waarvan je denkt dat deelname er aan je leven zal verbeteren, net zoals je misschien denkt dat een (elektrische – liefst ) auto dat kan, of een wasmachine, of het internet.

Dat is ok. De bank die het geld produceert is bereid je dat geld te geven. Echter niet zomaar! Ze wil het je in feite enkel lenen! Want ze vraagt je drie dingen in ruil. Ten eerste: de belofte dat je het geld op een latere datum terugbetaalt. Ten tweede: Een garantie dat je dit geld zult kunnen terugbetalen. Dit moet je dan meestal ook ‘bewijzen’ doordat je kan voorleggen een job te hebben die je inkomen verschaft, of een goed dat je met dit geld zult kopen en dat makkelijk verkocht kan worden in het geval je niet in staat zal blijken het geleende geld terug te betalen. Dit geeft dan de bank zekerheid dat zij het geleende geld in elk geval terug zal kunnen recupereren. En voor jouw creëert het druk, aangezien jij beseft dat er beslag op je bezittingen wordt gelegd als je dit niet kunt. (Bedrijven kunnen zich wel gedeeltelijk aan die druk onttrekken door de mogelijkheid een faillissement aan te vragen. En ook het systeem van microcredieten staat toe een lening aan te gaan zonder aan deze tweede voorwaarde te voldoen.) Maar dit is nog niet alles. De bank vraagt, ten derde, nog meer: Een bepaald geldbedrag in rente, dat je de bank terugbetaalt op een bepaalde, afgesproken dag. Je dient, met andere woorden, niet enkel het geleende geld terug te betalen, maar ook nog eens een geldbedrag er bovenop, meestal een percentage van het geleende geld, dat dan ‘rente’ heet.

‘Ja maar’, hoor ik je denken: ‘je kan toch ook gewoon gaan werken voor geld? Of goederen verhandelen? Of… whatever? Je hoeft het toch niet te lenen?’ Dat is waar, maar bedenk ook dat werkgevers niet degenen zijn die het geld creëren. Hoogstens zou je ze kunnen beschouwen als een soort retailers van geld; die geld verkopen, niet voor … geld maar voor werk!

Het voordeel is wel dat het geld dat ik zo ‘koop’ of ‘verdien’ wel echt mijn geld wordt: het is nu mijn bezit. Dat is heel wat anders dan het geld dat ik leen bij de bank. Dat is namelijk geleend geld, en niet mijn bezit. Met bezittingen kan ik volledig doen en laten wat mij belieft – uiteraard zo lang dit geen nadeel berokkent aan anderen. Geleende ‘bezittingen’ daarentegen zijn onderworpen aan veel strengere voorwaarden: ik moet het nog teruggeven en dit betekent in de praktijk dat ik de richtlijnen moet volgen die ik met de ‘leenheer’ onderhandel. Bezit is onvoorwaardelijk. Een lening zeker niet.

Om een voorbeeld te geven: een boek dat ik zelf koop, daar kan ik straffeloos mee doen wat ik wil: lezen en in de kast zetten, weggeven, kapotscheuren, er een kasteel mee maken van papier-maché, er de muur mee isoleren tegen kou en/of geluid, … Met een geleend boek van de bib. kan ik ook alles doen wat ik wil op voorwaarde … dat ik het onbeschadigd en binnen de afgesproken termijn terug breng! Da’s een ferme restrictie, hoor…

Nu kan ik een boek ook kopen. Ik hoef niet naar de bib. te gaan. Met geld is dat echter niet zo. Geld kan ik bij de bank, die het geld produceert, enkel lenen… Een bank verkoopt geen geld voor werk, tenzij je bankbediende wordt. Aan alle andere mensen wordt geld geleend – tegen de bovenstaande drie voorwaarden, welteverstaan!

Geld als schuld

In mijn vorige blogpost heb ik proberen te beschrijven dat er iets raars is met ons geldspel, waardoor geld niet los te denken is van (financiële) schulden en waardoor er bovendien steeds op een structurele manier te weinig geld is onder de bevolking, wat dan weer nieuwe schulden in de hand werkt.

De enige reden waarom deze schulden ons, de burgers, niet direct voelbaar als een molensteen om de nek hangen is omdat we een buffer gecreëerd hebben, namelijk de regeringen van onze landen, die het ‘schulden maken’ op zich genomen hebben. Bijna elke overheid van elk land op deze aarde zit diep in de (financiële) schulden. Zelfs in de VS, een land dat normaal toch erg tuk is op haar vrijheid en individualisme, is deze collectieve schuldenberg die de overheid daar is aangegaan enorm…

Vroeger had de term ‘in de financiële schulden zitten’ nog een morele connotatie. Iemand die gemaakte schulden niet kon terugbetalen tegen de afgesproken termijn had zich schuldig gemaakt aan wanbeheer en moest daar voor boeten. Ook nu nog denken we soms in die termen. Toch is er iets met het systeem, waardoor het maken van schulden ergens ook onvermijdelijk is geworden, willen we überhaupt van de uitvinding van het geld kunnen blijven genieten. En dat maakt dat deze idee van ‘financiële schuld’ als ‘morele schuld’ op losse schroeven komt te staan. Daarom denk ik ook dat het verkeerd is voor staten nog een begroting in evenwicht te willen nastreven. Dat kan gewoon niet!

Omdat we ook ergens aanvoelen dat een staat niet echt ‘gestraft’ kan worden voor wanbeheer (de desbetreffende politici veranderen regelmatig – tenminste in een democratie – en de staat is sowieso toch iets onpersoonlijker dan een individu), krijgt de staat ook op natuurlijke wijze die functie, als ‘financiële schuldenbuffer’ op te treden, zonder dat dit dan verder echt iemand persoonlijk kan aangerekend worden als ‘morele schuld’ (door wanbeheer). Sommige politici (zoals Bart De Wever) spreken over de politiek wel in die termen (en vinden dan bijvoorbeeld dat bepaalde politieke tegenstanders niet verantwoordelijk met het geld omgaan), maar ik denk dat dit gegeven de huidige situatie gewoon absurd is: wanneer de enige manier om geld in de omloop te brengen het aangaan van schulden is, dan kun je bezwaarlijk zeggen dat die schulden getuigen van een ‘morele fout’ als wanbeheer.

Maar ook al lijkt het dat de financiële schulden van de staat ons niets doen, uiteindelijk treffen die ons toch, als individuen, omdat een financieel zwakke staat (noodgedwongen) geneigd zal zijn hogere belastingen uit te vaardigen en anders door ‘besparingen’ gewoon inboet op het vlak van de sociale diensten die de staat normaal geacht wordt te vervullen… Door de schulden van de staat en de rente die de staat jaarlijks moet afbetalen worden wij met zijn allen dus toch armer (in concrete diensten/producten en in koopkracht). Denk er bovendien aan, het ontbreken van geld is wellicht ook een belangrijke aanleiding waarom ons zo dierbare Belgenlandje steeds meer en meer uit elkaar lijkt te vallen!

Geld is taboe. We mogen er niet over praten, maar we denken er wel allemaal aan. In die zin is het vergelijkbaar met sex. We denken er wel aan. Maar we durven er vaak toch alleen maar in heel algemene termen over te praten. Mensen die expliciet over sex praten (zoals bijvoorbeeld Herman Brusselmans) blijven toch altijd nog ergens mensen die we ergens bewonderen (of verafschuwen, maar dat is eigenlijk hetzelfde… )

De aard van het monopolie…

Het rare is dat het monopolie op het geld door de politieke wereld zelf wordt goedgekeurd en geïnstitutionaliseerd. Er zijn namelijk wetten die zeggen dat niemand anders, behalve bepaalde zogenaamde geldscheppende banken, het recht hebben uit het niets geld te creëren en in het economische systeem te pompen. Microsoft werd door de Europese overheid op de vingers getikt. En het monopolie van Edison in de cinemabusiness is ondertussen ingehaald door de economische realiteit. Maar als het gaat om de creatie van het geld dan blijft dit – met goedkeuring van de overheid – het voorrecht van de (geldscheppende) banken.

Dat voorrecht oefenen die zelfde banken dan ook gretig uit, maar wel tegen een bepaalde rente. Dat dit er toe leidt dat er een chronisch gebrek aan geld is wereldwijd omdat deze rente structureel zelf niet kan worden terugbetaald (dus niet omdat we met z’n allen te onvermogend zouden zijn om een equivalent aan reële waarde in de vorm van goederen en diensten te scheppen), verhindert vervolgens de banken niet royaal te leven van deze rente, waar geen reële waardecreatie tegenover staat maar enkel de creatie van geld uit het niets (wat in feite even gemakkelijk is als het ingeven van een paar nummertjes in een computer of, om het iets moeilijker te maken, het drukken van een briefje of het slaan van een munt).

Het is vergelijkbaar met Edison die knokploegen uitzendt om vreedzame filmvertoningen onmogelijk te maken. De uitvinding van de film is een fantastische verrijking van onze cultuur! Door het patent van Edison op de technologie werd er echter in de praktijk voor gezorgd dat minder mensen van deze uitvinding konden genieten dan zonder dit patent (en daarmee Edison’s monopolie) het geval zou zijn geweest. Edison’s monopolie is dan ook – gelukkig! – teloorgegaan.

Hetzelfde met geld. Het feit dat enkel bepaalde banken het recht hebben (het ‘patent’, zou je kunnen zeggen) om nieuw geld in de economie te brengen én daar aan te verdienen (door rente), is het nu zo dat minder mensen van deze fantastische uitvinding kunnen genieten (en wij met z’n allen in veel mindere mate) dan dit het geval zou zijn geweest zonder dit exclusieve recht, privilege oftewel ‘patent’.

Enerzijds heeft de uitvinding van het geld onze welvaart enorm doen toenemen, omdat het voor een zekere verdeling van de goederen zorgt, die voordien heel omslachtig verliep en daardoor feitelijk ondoenbaar was. Anderzijds kan de rol van het geld haar volle potentieel niet bereiken door deze beperking, waardoor zelfs een enorm grote groep mensen helemaal buiten de boot van het geldspel valt (met minder dan 1,25 dollar per dag te besteden…) Dat is niet zo omdat deze mensen minder getalenteerd zijn als wij, omdat er iets zou schorten aan hun attitude, of omdat zij geen belangrijke waarde zouden kunnen leveren die de verlangens van mensen bevredigt. Dat is zo omdat ons geldspel een stoelendans is die natuurlijk de ‘traagste’ en de ‘gevoeligste’ het eerst buiten spel zet, maar, vooral, een verliezer nodig heeft omdat dit mathematisch in het spel verrekend zit!

Hoop!

Dat is een trieste, maar ook een hoopgevende waarheid. Wij mensen hebben niet helemaal in de hand hoeveel olie er nog in de grond zit. Wij mensen kunnen het weer en de elementen nog altijd niet volledig beheersen, ook al voelen we aan dat een grotere wijsheid ons zou leren om aan verdere rampen en moeilijkheden te ontkomen. Wij mensen kennen nog altijd niet de diepste innerlijke krochten, maar ook niet de diepste rijkdom van ons innerlijke leven dat nog mogelijkheden in zich bergt waar we nu alleen nog maar van kunnen dromen…

Wij mensen hebben echter zelf het spel van het geld gecreëerd en kunnen het dus ook aan onze noden en behoeften aanpassen. Het is onze creatie! Een spel bedenken is niet gemakkelijk. Het moet namelijk de noden van de spelers vervullen en ook ergens ‘werken’. Ons geldspel, zoals het nu is opgezet, werkt niet optimaal, wat ook blijkt als we kijken naar de bedenkelijke mate waarin de economie nu onze noden, behoeften en verlangens bevredigt. Alternatieve manieren om dit spel te spelen kunnen echter ontwikkeld en ingesteld worden. Er kan geëxperimenteerd worden om uit te zoeken wat hier het beste werkt en wat ons met z’n allen het meeste vervulling geeft!

De economie zou niet die ernstige tredmolen moeten zijn die het nu is. ‘The supreme accomplishment is to blur the line between work and play’, is een bekende quote van de Amerikaanse historicus en sociale hervormer Arnold Toynbee. Ik denk niet dat een ander geldsysteem dit voor ons zal kunnen doen, want zoals gezegd, echt geluk kan een mens alleen maar zelf maken! Een ander (beter) geldsysteem kan ons daar wel bij steunen, zeker als dit geldsysteem tegelijk onze eigen creatie zou zijn. Dat is opnieuw een voorbeeld van hoe visie één en visie twee (zoals ik ze hierboven genoemd heb) elkaar aanvullen en met elkaar samenwerken. Hieronder schets ik een voorbeeld van een experiment dat nu gedaan wordt dat ons zou kunnen helpen een gezondere economie te scheppen.

Het nieuwe geld

Verschillende mensen hebben al voorstellen gedaan en modellen uitgedacht om ons geldspel anders te organiseren. Dit zou je kunnen vergelijken met de open source-beweging waarin mensen er over hebben nagedacht software op een andere manier te schrijven en te verdelen, waardoor meer mensen er van kunnen genieten dan dit mogelijk is met gepatenteerde, geheimgehouden code. Zie hier een korte tekst op de website van Joseph Hasselberger waar het probleem beschreven wordt en waar enkele voorstellen besproken worden.

Een koen en moedig voorbeeld, dat niet in de theorie blijft steken, is de idee van Vitamoney, ontwikkeld is door de Duitse ondernemer Bernd Hückstädt. Op zijn website is het zelfs mogelijk een rekening te openen en zo Vitamoney (Levensgeld) in de praktijk aan den lijve te ondervinden. Het is fun om op deze manier met geld op te gaan! Ik heb zelf zo een rekening onlangs geopend en ben van plan nog meer mensen aan zo een rekening te helpen door een e-book te schrijven vol boordevolle tover-informatie dat alleen maar door vitamoney te koop zal zijn…

Hückstädt’s idee is dat de oorsprong van het geld niet bij de banken mag liggen, niet bij arbeid, niet bij de waren, niet bij het goud en eigenlijk slechts gedeeltelijk bij de overheid. Zijn concept gaat er van uit dat het leven van elke mens de plek moet zijn waar nieuw geld mag ontstaan, aangezien ons leven ook datgene is wat beschermd en gevoed moet worden door de economie. Dit betekent dat in een gezonde economie elke individuele mens een bron van geld kan zijn.

Vergelijk de situatie waarin op aarde elke mens afzonderlijk een bron is van geld met de situatie vandaag waarbij enkel één centrale bank al het geld in de wereld spuit. Als elke mens afzonderlijk de bron is van geld, kan armoede – in geld – gewoon niet meer ontstaan! Nu, met één enkele bank die al het geld produceert moet iedereen zich wenden tot een ander, om uiteindelijk aan geld te komen, waarbij uiteindelijk aan het einde van de ketting de machtige bankier staat die niemand iets hoeft te vragen (en die met niemand dient te onderhandelen) aangezien hij zelf het geld produceert…

In de praktijk betekent Hückstädt’s idee dat elk individu aanspraak kan maken op een maandelijks geldbedrag (bepaalde berekeningen moeten duidelijk maken hoe groot dit is). Dat wordt dan uit het niets gecreëerd! Elke maand ontvangt iedere mens een bepaald geldbedrag, gewoon omdat je leeft en opdat je als levende mens het spel zou kunnen meespelen. Denk ook aan het spel Monopoly, waar elke deelnemer aan het begin een bepaalde hoeveelheid geld krijgt omdat anders het geldspel gewoon niet van de grond kan komen. Idem dito voor het echte geldspel in de echte economische wereld: ergens moet het geld ontstaan en Hückstädt stelt voor niet de bank daarvoor te nemen maar gewoon het leven van elke individuele mens.

Ook de mensen die nu leven in extreme armoede kunnen dan aanspraak maken op dit maandelijkse bedrag aan geld. Dit betekent dat van in het begin niemand wordt uitgesloten. Dat je leeft op zich is voldoende om aanspraak te kunnen maken op geld!

Om mensen te motiveren dit geld in circulatie te brengen heeft Hückstädt nog een tweede concept toegevoegd: het geld vermindert snel in waarde! Tegenwoordig kan men aan geld verdienen door het te sparen. Hückstädt stelt voor geld vergankelijk te maken, door het een houdbaarheidsdatum te geven. Geld dat op 1 januari gecreëerd is, heeft dan vanaf 1 april nog maar 2/3de van zijn oorspronkelijke koopkracht, vanaf 1 juni nog maar de helft en vanaf 1 oktober nog maar 1/4de! Ondertussen blijven de prijzen van de goederen constant, alleen het geld vermindert in waarde! Op zich echter niet erg, want elke maand ontvangt/creëert iedereen toch nieuw geld!

De planeet waarop dit systeem al bestaat noemt hij Joytopia en op zijn website vertelt hij ook het verhaal van zijn reis naar deze planeet. Daar is het geldspel werkelijk diep vervullend geworden en ook echt een heel fijn spel! Doordat het geld in waarde vermindert ga je het niet oppotten maar begint het te stromen. Doordat elk individu elke maand nieuw geld krijgt is het bovendien niet mogelijk voor een mens ooit echt zonder geld te komen, tenzij men zich domweg in de schulden steekt! Lenen kan nog altijd, maar dan renteloos. Dit alles relativeert de waarde van geld en tegelijk kan het in zo een systeem zijn echte waarde vervullen: het leven van de individuele mens dienen, zonder dat iemand wordt uitgesloten en daardoor schade lijdt…

Democratisering van de geldcreatie

We vinden het misschien raar, de idee dat de mens geld voor niets krijgt. Maar dan vergeten we dat geld sowieso gecreëerd wordt uit het niets en dat nu enkele bankiers al het geld creëren, wat voor hun geen moeite kost maar waar ze wel aan verdienen door er rente voor te vragen. Bankiers zijn letterlijk mensen die niet eens hun eigen geld hoeven te beleggen omdat ze het privilege bezitten, geld uit het niets te creëren en dan dit geld uit te lenen, dus te beleggen! Deze mensen zijn schatrijk, buiten proportie, dat kunnen wij ons niet voorstellen…

Maar dat laatste is niet het ergste. Het ergste vind ik dat deze manier om het geldspel te organiseren bepaalde (groepen van) mensen uitsluit. Dat zou voor een spel niet mogen…

De idee om de geldcreatie bij ieder individu te laten beginnen is gewoon een democratisering van het principe dat aan geld inherent is: het is nu eenmaal noodzakelijk een menselijke creatie, uit het niets. (Geld hangt niet aan de bomen en het groeit niet op mijn rug – nee, ik moet het zelf maken! ) Er verandert dus niet veel als dit principe niet meer het alleenrecht van de Federal Reserve blijft, en/of van een andere (centrale) bank, maar bij elk individu wordt gelegd, wat dan enkel een democratisering betekent (en emancipatie) van eenzelfde principe dat nu ook al aan het werk is maar dan als privilege. Wat geld betreft zitten wij eigenlijk nog altijd in de middeleeuwen (met ingewikkelde epicirkels enzo in plaats van met het simpele ‘de aarde draait om de zon’)!

Jouw en mijn rekening in ‘Dank’

Zelf heb ik dus een rekening geopend op de website van joytopia, in DANK, want zo noemt Hückstadt de munt die hij daarmee in het leven roept. Het leuke is dat het zo mogelijk wordt naast het officiële geld met alternatief geld te experimenteren en het te ontwikkelen, net zo als in de software-wereld naast de bedrijven met gepatenteerde software ook de open-source beweging bepaalde producten heeft ontwikkeld (die nu ook immens succesvol zijn: denk aan WordPress, Linux – de meeste servers draaien op Linux en niet op Windows! – en andere).

Dit stelt mij in staat zelf iets te doen om aan deze wereld, waarin de economie alle verlangens van alle mensen vervult, een stap dichterbij te brengen. Hoe het voelt om maandelijks een bepaald bedrag aan Dank te kunnen opvragen (voorlopig 100 DANK per maand) kun je daarbij enkel te weten komen door zelf naar joytopia.net te surfen en daar je rekening in DANK te openen en je eerste schepping van 100 DANK aan te vragen en zo te realiseren!

Een gezonde impuls voor de economie: nieuw smeermiddel!

Wees niet verbaasd als binnen afzienbare tijd al je Euro’s in DANK zullen worden omgewisseld, waardoor storten voor goeie doelen onnodig wordt omdat iedere ‘arme’ bewoner van Centraal-Afrika dan ook zijn eigen Dankkonto zal hebben, waarop maandelijks een bedrag in DANK wordt gecreëerd. Denk ook aan de creativiteit die het in jezelf zal losmaken als je weet dat geld jouw eigen schepping is en dat je voor de rest in samenwerking met anderen, maar op je eigen manier, voor de goederen zal gaan zorgen die deze munt kan kopen…

We zorgen zelf voor de welvaart, jij en ik. En de verdeling van deze welvaart wordt gerealiseerd met behulp van het geld. Geld wordt terecht het smeermiddel genoemd van de economie, waardoor goederen kunnen circuleren en mensen en bedrijven floreren! Met te weinig van dit smeermiddel, zoals nu het geval is, knarst en piept de economie. En dat leidt tot een snellere slijtage, van mensen en bedrijven – en tot roofbouw, op onze dierbare natuur en aarde.

Met meer van dit smeermiddel, niet enkel centraal maar overal waar wat beweegt (=leeft ) ingespoten, krijgt de economische motor een gezonde nieuwe impuls!

Dit smeermiddel kunnen we zelf maken. Ik verlang daar naar! Vergeet niet je rekening in Dank te openen… Gelijkaardige posts:

• Op naar een gezonde economie! – deel I
• Een nieuw begin
• De missie van verdriet
• Debat met Roland Duchâtelet en Phillippe Van Parijs – Deel I
• Fascinerende video over het koesteren van je creativiteit

5:00 uur: gsm begint een zacht deuntje te luiden. Opstaan! (direct!) Zie hier hoe je dat kunt doen!

Meteen na opstaan: het raam open doen zodat er frisse lucht binnen kan, een liter water drinken die naast mijn bed klaar staat en onder de douche!

5:20 uur: Aankleden, jas aan (bij koud weer – en regenjas bij nat weer), schoenen aan en hup, naar buiten! Blokje lopen (5min), daarbij ook in verschillende snelheden. De aandacht houden bij mijn ademhaling. Daarna een blokje wandelen tot ademhaling weer normaal is.

5:35 uur: Rustige plek opzoeken (liefst in natuur), stilstaan en 7 complete yoga-ademhalingen doen (buik, borst, sleutelbeen) – niet meer! Zie hier of dit boek voor hoe je dit doen moet en wat de voordelen ervan zijn!

5:45 uur: Rustig naar huis wandelen…

5:50 uur: Ontbijten met een smoothie van fruit (meestal een meloen of appelsienen) en proteïnepoeder.

6:15 uur: Rock your day!

Na deze ochtendroutine zijn mijn longen en luchtwegen helemaal open, zit ik vol prana en ben ik goed gevoed om de dag enorm krachtig aan te gaan!

Avond

Bij een ochtendroutine hoort natuurlijk een avondritueel. Anders valt het niet vol te houden. Dus groei ik nu ook naar het volgende toe:

20:50 uur: Alle computers en andere aandachtvragende apparaten uit (als die al aan staan). Loskoppelen van wat ik aan het doen ben. Mijn laatste maaltijd nemen (wat noten) en tanden poetsen. Fles water klaarzetten voor de volgende dag…

21:00 uur: Pyama aan (ik kan niet zonder pyama slapen ) en op een rustige plek in huis of op bed gaan zitten. Terugblik op de dag. Het wezenlijke van het onwezenlijke onderscheiden. Zie hier hoe je dit kunt doen en waar het goed voor kan zijn.

Aansluitend: mijn doelen en prioriteiten overlopen en de drie belangrijkste acties opschrijven die ik de volgende dag gedaan wil hebben. Daarbij ook zeker stellen dat deze eerder kleine acties echt in lijn zijn met en voortspruiten uit mijn ware verlangens/liefde/passies. Steeds meer begin ik er naar toe te groeien en in te geloven, de verlangens die ik koester niet te willen vervullen door grote en moeilijke doelen in één keer te proberen bereiken, maar dat een vervuld en gelukkig leven bereikt wordt door door op consistente basis (bijna elke dag) kleine en logische babystapjes te zetten in de richting van een inspirerend doel (wat niet betekent dat op een gegeven moment één kleine actie dan enorme ‘gevolgen’ kan hebben – cfr. de onthulling van een kunstwerk of het koken van water)! Een wijs en grappig video’tje daarover vind je hier…

21:15 uur: Op bed liggen of zitten/liggen in een rustige plek van het huis. Comfortabel. Drie kwartier mindfulness. Eventueel een geleide meditatie met CD, of gewoon aandacht op ademhaling en een milde, open aandacht bij wat zich aandient.

22:00 uur: Onder de dekens kruipen en slapen!

De nacht brengt uiteindelijk de inspiratie voor wat er in de dag moet gebeuren. Slaap ik niet goed dan is dat omdat er iets met mijn dagen scheelt. Deze twee routines zijn er in feite op aangelegd om uit mijn dag én mijn nacht het beste te halen. Vroeger verzette ik mij tegen de nacht, vooral tegen het verlies van bewustzijn dan. Nu heb ik besloten dat slapen – met alle ontwikkelingen die dit door kan maken – een integraal deel vormt van mijn leven en dat het de moeite waard is om dit te omkaderen met de nodige zorg… Slapen hoeft ook niet het – tijdelijke – verlies van bewustzijn te betekenen, maar zo lang dat (voor mij) nog het geval is, wil ik mij daar niet meer tegen verzetten.

Zeven uur slaap lijkt op het eerste gezicht te kort te zijn, aangezien de aanbevolen hoeveelheid toch acht uur is. Maar met 1 uur kwalitatieve meditatie moet dat misschien toch te doen zijn. Als het niet lukt zal ik in plaats van om 5 uur om 6 uur gaan opstaan… Maar misschien lukt dit wel en dan betekent dit dat er alleen maar meer tijd over blijft voor mijn passies!

Een ander nadeel is ook wel dat dit niet lijkt toe te staan een avondleven te hebben. Maar dat hoeft natuurlijk niet. Het is ook mogelijk om later op te staan en te gaan slapen. Het is mogelijk om daarin te schuiven. Het blijft wel te gek om te merken dat ik om 10 uur al een hele productieve dag achter de rug heb, waarin de belangrijkste voornemens van die dag al vervuld zijn! Maar hoe laat ik ook ga slapen en hoe vroeg ik ook opsta, dit avondritueel en deze ochtendroutine blijven daarbij in elk geval dezelfde…

Misschien is dit inspirerend voor jou. Mijn wens is: Rock your day! En: Rock your night! Gelijkaardige posts:

• Tussen inspanning en ontspanning
• Een kleine episode met sneeuwklokjes!
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 1
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 13
• Hoe gemakkelijk en snel haver koken?

Ooit was ik bij een heel wijze life-coach en die vertelde mij dat verdriet betekent dat je niet op je eigen verlangens bent gericht. En verdriet had ik. Diep verdriet. En zijn boodschap aan mij was dan ook dat ik in het leven feitelijk niet op mijn ware verlangens was gericht.

Er zijn weinig gevoelens waar ik zo van kan genieten, waar ik zo vredig van kan worden, waar ik zo intens door vervuld kan zijn als de gevoelens van verdriet die ik van tijd tot tijd ervaar.

Dat lijkt een contradictie met het bovenstaande, maar wat verdriet met mij doet is: het geeft mij het gevoel dat ik dichter bij mezelf kom, misschien wel dichter bij wat ik ECHT verlang. Oh jee, die ‘echt’, ja, dat is een harde! (Mensen die het gevoel kennen zullen mij begrijpen.)

In feite is het verdriet een ‘time out’-gevoel. Het overspoelt mij. Het is als een warme zee die haar liefdevolle golven om me heen laat kabbelen.

Maar ‘time-out’ betekent dus time-out van wat? Waar geeft het verdriet me een vrijplaats voor? Het is een gevoel dat me zo overspoelt, zo meeneemt en dat zo urgent is, dat ik mij volledig gerechtigd voel mezelf even geheel time-out te geven van het hectische en ‘folly’ leven dat ik in stukken en brokken aan het leven ben. Het geeft mij de boodschap van: ‘Oooh, ga nu eens even zwaar in een zetel zitten en uithangen; van de zon genieten en even alles, maar dan ook alles wat je aan het doen bent en wat eigenlijk een afleiding lijkt te zijn van datgene wat je ten diepste verlangt, loslaten!’ Die missie van verdriet lijkt daarmee voor mij te zijn me dichter bij te brengen bij de eigenlijke kern, de diepere bron, de diepere tere en kwetsbare schat van echt, diep verlangen.

Ik zeg niet dat mijn leven geheel ‘folly’ is, integendeel, er zijn veel leuke kanten aan. Maar ergens gaat het toch voorbij aan iets dat ik ten diepste verlang en niet lijk te zien… Wat is het? In mijn gevoel van verdriet, diep binnenin, lijkt het te zitten. Als ik daar zou kijken, zou ik het zien.

Als jij verdriet in je leven ervaart, kun je dus in de kern daarvan misschien vinden wat je echt verlangt. En het verdriet lijkt dan een gevolg te zijn van al die dingen die je gedaan hebt en die aan dit verlangen voorbij zijn gegaan. Die het ontkend hebben… Die het – bijna – hebben vernietigd.

Maar gelukkig kan verlangen niet vernietigd worden. Gelukkig is er nog die boodschapper. Het verdriet die mij op liefdevolle toon komt zeggen: ‘Wie je ook bent (vul je eigen naam hier in), jij bent in feite dit vergeten! (Zelf in te vullen wat ‘dit’ betekent voor jou.)’

Voor mij, ik weet nog niet wat er in die kern werkelijk zit. Ik durf nog niet goed te kijken. Maar de mantel van het verdriet komt als een boodschapper op mij af en wijst mij op mijn hart. Mijn hart zal mij tonen wat ik echt verlang. De missie van mijn verdriet is mij te wijzen op wat ik verloren heb… Op wat ik nooit bezeten heb! Op wat ik van het leven met heel mijn hart en liefde verlang…

Verdriet, in zijn zachte vorm, niet in zijn pijnlijke, schrijnende, is een boodschapper die ik graag ontvang! Ik hou van hem…

Op een gegeven moment zal hij terug wegrijden. Op zijn witte paard. En het aan mij overlaten te bedenken, wat ik kan DOEN om mijn ware verlangens waar te maken. Ik weet ze wel. Hij heeft ze mij getoond.

Maar verdriet heeft dus een missie. Zo zie ik het nu. En als jij verdriet in je leven ervaart, alsjeblieft, doe jezelf dan een plezier en zoek, in de pijn, naar het verlangen!

Gelijkaardige posts:

• Het Hart
• Een nieuw begin
• Gevoelens
• De naïviteit van een fysicus
• Het idee dat er niet genoeg tijd is

David Wolfe, de man die aan Raw Food en het promoten van het verbouwen van natuurlijke producten zijn leven heeft gewijd, zegt dat het nodig is voor de mens om zonder schoenen te lopen aangezien de rubberen zolen van onze moderne schoenen de mens isoleren van de negatief gepoolde stralingen die uit de aarde komen. Een mens die hoger dan, zeg maar, anderhalve meter van de grond is en niet geaard is en dit voor een lange tijd, zal demineraliseren. Dat schijnt een ontdekking geweest te zijn van de NASA, aangezien men merkte dat de lichamen van astronauten die langdurig in de ruimte verblijven demineraliseren. Uit de kosmos komen positieve stralingen, uit de aarde echter negatieve stralingen. Om niet overmatig positief geladen te worden is het daarom noodzakelijk dat de mens voldoende met de aarde in contact blijft en dit kan door op blote voeten te lopen op de grond!

Deze wijsheid heeft David Wolfe niet alleen van zichzelf of van de NASA, maar ook van de van oorsprong Oostenrijkse filosoof en onwikkelaar van de antroposofie, Rudolf Steiner. Rudolf Steiner is ook de man van de (in België) zo genoemde Steinerscholen, waar ik zelf ook mijn hele ‘schoolcarrière’ naar toe ben gegaan. Bovendien behoort de filosofie van Rudolf Steiner bij mijn favorieten! Voor mij kwamen er dus twee dingetjes bij elkaar toen ik merkte dat de Raw Food ‘Guru’ die ik het meest fascinerend vind en van wiens boeken ik zo veel heb geleerd, ook iemand is die Rudolf Steiners werk heel goed kent en bewondert.

Op één van mijn wandelingen kreeg ik, misschien door het filmpje van David Wolfe waarin hij laat vallen dat lopen zonder schoenen gezonder zou zijn, plots zin om zonder schoenen te gaan lopen. Eerst dacht ik dat dit een beetje pijn zou gaan doen, maar als ik de brandnetels ontweek en scherpe takjes en doorns, dan bleek dat goed mee te vallen! Zelfs in het bos! Het bleek in feite een heel erg leuke ervaring… Over aardstralen en zo kan ik (voorlopig nog) niet zó veel zeggen, maar ik voelde mij wel wonderlijk gerevitaliseerd. Ik dacht ook dat ik het koud zou gaan krijgen aan mijn voeten, aangezien ik dat altijd ervaar als ik met blote voeten stilzit, maar nu ik aan het wandelen was had ik daar absoluut geen last van, ook al was het gras zelfs een beetje nat! Integendeel. Dit was fris en revitaliserend en het begrip koud was niet echt van toepassing…

Het had ook een bevrijdend effect. Ik voelde een bevrijd, heel erg enthousiast gevoel hierbij! (Wat ook kan komen doordat het de eerste keer was. )

Er zijn overigens nog ervaringen die ik voelde, en gedachten die zich daarbij aanknoopten. Ik leek plots te voelen via mijn voeten hoe groot de aarde is… Ik heb vaak geprobeerd, gevoelsmatig en liggend op de grond, de grootte van onze aarde te voelen waar wij met z’n allen op leven. Ik zeg graag ‘onze aarde’, omdat het me niet duidelijk lijkt waarom de aarde van iemand zou zijn en vooral niet eigenlijk waarom ze NIET van iemand zou zijn. en dus: van iedereen!

Deze poging, mij de grootte van de aarde niet alleen mentaal voor te stellen, maar ook onder mij te kunnen voelen, lukte op deze manier echter nooit echt. Nu daarentegen, wanneer ik zonder schoenen loop, voel ik plotseling hoe klein eigenlijk het oppervlak is waarmee mijn voetzolen de aarde raken en ook… de grootte van onze aarde zelf. Intuitief. Op een intuitieve manier kon ik voelen hoe de verhoudingen aarde-mens eigenlijk precies liggen..!

In vergelijking met lopen op schoenen is dit toch een heel groot verschil. Ik heb het gevoel dat schoenen het belang van de mens overschatten. Met schoenen heb ik het gevoel dat ik óver de aarde ga, en ook dat (wat niet zo onlogisch is, feitelijk) het oppervlak dat de grond raakt (mijn schoenzolen) groter is (en lomper). Zonder schoenen verandert zowel het gevoel van wendbaarheid en vrijheid als (raar genoeg schijnbaar een beetje in tegenspraak hiermee) het gevoel van verbondenheid met de aarde. Er gaat werkelijk een energie uit van de (grootte) van de aarde, die doorheen het hele lichaam trekt en de vitaliteit en het gevoel van veiligheid bij mij vergroten (hééééél erg belangrijk!).

Er is nog iets ‘raars’ hierbij gaande. Met schoenen blijkt dat ik (onderbewust) het gevoel heb dat de relaties met andere mensen belangrijker zijn. Ik heb meer het gevoel dat ik van jou en anderen echt afhankelijk ben en dat daarom de aard van onze relatie van extreem belang is. Zonder schoenen daarentegen wordt de relatie met de aarde belangrijker. Het gevoel van veiligheid is niet meer afhankelijk van de relaties die ik heb met de mensen rondom mij, maar vloeit voort uit het feit dat de grote aarde, energetisch, in mij verderloopt. Het is niet elkaar waar we, voor ons voortbestaan en welzijn, van afhankelijk zijn. Het is de aarde. De aarde is het meest basale.

Met schoenen aan heb ik het gevoel dat relaties met andere mensen juist extreem belangrijk zijn en voel ik mijn verbondenheid met de aarde veel minder. De aarde wordt vergeten.

Bovendien wordt mijn grootte dus in een juister perspectief geplaatst. Het is niet dat ik klein ben en de aarde groot: daar gaat het niet om, want ik en de aarde zijn verbonden. Maar het perspectief wordt juister, waarder. Het is alsof je na jaren terug komt in een huis waar je als kind hebt gewoond en zegt: ‘Och, was het maar zo klein!’ Maar dan in de omgekeerde richting: je staat plots met blote voeten op de aarde en voelt: ‘Och, is de aarde zo groot! In dat geval heb ik mij als ‘kleine’ mens die verbonden is met deze aarde helemaal voor niets ‘druk’ gemaakt!’ Zo ongeveer zou ik deze ervaring kunnen omschrijven…

Niet alleen de verhouding aarde-ikzelf verandert hierdoor voor mij, ook de verhouding tussen de aarde en andere mensen in het algemeen. Doordat de aarde groter wordt en de mens kleiner wordt (in verhouding tot elkaar), krijg ik ook het gevoel dat de ruimte rondom mij groter wordt en dat er in feite meer ruimte rondom mij ontstaat voor ontmoeting met andere mensen en vrijheid. Het wordt gemakkelijker om gedesinteresseerd met mensen om te gaan. Ze zijn immers niet meer zo ‘belangrijk’ voor mij. Ook zij leven gewoon van de aarde, net als ik, en mijn verhouding met anderen verandert dan van een ‘economische’, ‘geïnteresseerde’ naar een vrije en gedesinteresseerde houding. Het gevoel van ‘competitie’ valt weg. De aarde is groot genoeg! En dat is nu niet alleen maar een wetenschap, maar ook een gevoel! (In feite lijken we met z’n allen toch het omgekeerde te geloven, aangezien vaak wordt gezegd dat de aarde overbevolkt is – iets waar ik nog niet helemaal uit ben…).

Zou het kunnen dat wij mensen elkaar beter zouden begrijpen, als we meer op blote voeten zouden lopen? Het is opmerkelijk dat spreekwoorden met ‘schoen’ of ‘voet’ er in het hebben over het verschil in ‘status’, ‘geluk’, economisch welvaren, enz. Zoals bijvoorbeeld: ‘op grote voet leven’, ‘niet in iemands schoenen willen staan’, ‘wie het schoentje past trekke het aan…’ Schoenen lijken te focussen op de verschillen tussen de mensen. Op de plaatsen waar we elkaar eigenlijk niet echt begrijpen, of niet met elkaar zouden willen ruilen, of juist wel, maar dan ten koste van onze eigenheid (zie de zusters van Assepoester die, om het schoentje te kunnen aantrekken, hun voet verminken). En denk ook aan – wie was toch ook al weer dit personage? – uit de Griekse mythologie die op basis van de voeten en tot haar eigen grote teleurstelling Poseidon, de watergod, als minnaar koos, terwijl ze eigenlijk verliefd was op Zeus! En Poseidon had mooie voeten, aangezien hij steeds blootsvoets liep door het water, God van de zee als hij was! Met andere woorden: focus nooit op hoe de ander met de grond in contact staat, maar focus liever op je eigen connectie met de aarde. Als je je openstelt voor die energie merk je hoe weinig je nog van anderen echt afhankelijk bent. De aarde voedt je.

Naaktheid geeft een kwetsbaar gevoel. Naaktheid maakt het in feite moeilijker om op een vrije manier met elkaar om te gaan, lijkt mij (ik weet niet hoe het is als we daar aan zouden ‘wennen’, als dat überhaupt mogelijk is!). Ook blote voeten op het gras geven wel dit kwetsbare gevoel. Maar het is niet zo sterk als wanneer het volledige naaktheid zou betreffen. Het is meer het gevoel van: ‘Oh, is dat ons ware formaat?’ En: ‘Is dat het ware formaat van de aarde?! Wat kan er dan nog misgaan?’ Het is een gevoel van kwetsbaarheid in veiligheid, want de aarde geeft energie!

Er is een ‘nederigheid’ die bestaat uit het (artificieel) verkleinen van de mens. Men probeert nederigheid (in de mens of in zichzelf) op te wekken door de nadruk te leggen op de eigen of op onze kleinheid. Er bestaat echter ook een gevoel van ‘nederigheid’ dat voortvloeit uit een (plots) besef van hoe groot en mooi het alles buiten ons wel is! Het heelal, het universum, de natuur, je kunt het noemen zoals je wilt… Het gevoel is dan meer een soort van bewondering en de nadruk ligt niet op onze nietigheid, maar op de grootsheid van het al. Ik ervaar echter dat het lopen op blote voeten bij mij nog een ander gevoel opwekt, dan één van deze twee. Het geeft mij niet het gevoel dat ik zelf een klein, miezerig mensje ben dat de aarde bovendien nog kapot maakt ook. En het geeft mij ook niet in de eerste plaats het gevoel dat de aarde (of het heelal) een groot wonder is, waar ik met bewondering naar kan kijken. Het geeft mij het gevoel dat ik echt verbonden ben met de aarde, op gelijke voet sta er mee (sic!). Het geeft mij ook het gevoel bovendien van de heersende proporties tussen mij en de aarde. Daarmee echter ook van de heersende proporties tussen de aarde en de andere mensen, waardoor tenslotte mijn gevoel van verbondenheid (in feite van vrijheid) tegenover de andere mensen vergroot. Stel je voor dat je met je blote voeten in het gras staat. Het gevoel is dan een verbondenheid met het grotere geheel, in feite: de aarde, die niet via het hoofd loopt maar via de voeten! Ik ervaar dit als een erg vreugdevolle, springerige, fijne, vitaliserende ervaring. Ze doet me eerder denken aan de indianen dan aan één van de grote wereldgodsdiensten, wereldbeschouwingen en/of zelfs de wetenschap… Ik voel me dankbaar tegenover deze aarde die ons de mogelijkheid geeft om op een vrije manier met elkaar om te gaan. Op gelijke voet inderdaad!

Gelijkaardige posts:

• Op naar een gezonde economie! – deel II
• Op naar een gezonde economie! – deel I
• Ochtendroutine & avondritueel
• Jouw belangrijkste relatie
• Dankbaarheid

In deze verschillende boeken is er iets wat mij verwart. Vele, vooral de Amerikaanse, leggen de nadruk op het hebben van zogenaamde positieve emoties. Blijheid, vreugde, verlangen, dankbaarheid, liefde, sex zijn zulke emoties. De negatieve daarentegen moeten worden verwerkt en losgelaten worden, want ze zijn slecht voor de gezondheid en zorgen er bovendien voor dat datgene waarop je gericht bent bij het beleven van deze negatieve emoties (alle situaties, herinneringen enzovoort waar je géén goed gevoel bij had – de ‘shit’, zoals dat vaak wordt uitgedrukt) zich keer op keer in je leven herhaalt. Verdriet, angst(en), jaloezie, wrok, pijn (in alle mogelijke vormen) en schaamte zijn voorbeelden van zulke gevoelens, die je volgens deze boeken maar beter niet kunt hebben en cultiveren.

Gevoelens worden veroorzaakt door gedachten, in combinatie met wat je over de werkelijkheid ervaart. Dus ik ervaar bijvoorbeeld dat een vriend sterft en ik ervaar in mijn herinneringen de momenten die we samen hebben doorgemaakt. In gedachten denk ik daarbij: ‘Nu zal ik hem nooit meer zien, nooit zal ik meer met hem zulke mooie momenten die we samen hebben meegemaakt kunnen beleven!’ En ik denk aan alles wat ik nog samen met hem had willen beleven en een golf van verdriet overvloeit mij… Het is omdat ik denk dat de dood een einde stelt aan onze relatie, voorgoed een einde, aan een relatie die ik als een bron van vreugde (of welk gelukkig gevoel dan ook) heb ervaren, dat ik dit – specifieke – verdriet voel.

Stel dat ik andere gedachten zou hebben over de dood. Dan zou ik me bij het sterven van een vriend ook anders voelen? Wellicht wel. Als ik zou denken: ‘De dood is slechts een overgang. Het is mogelijk voorbij de dood de verbondenheid met mijn vriend toch verder te ervaren en op een gegeven moment onze relatie, ondanks zijn (en misschien ook mijn) dood, misschien zelfs terug verder op te nemen’. Als ik dat zou denken, echt zou geloven ook (of misschien zelfs ‘bewijs’ – door ervaring, of op welke andere mogelijke manier zou hebben hiervoor), zou ik me dan anders voelen? Ik denk het wel. Het verdriet zou niet weg zijn, aangezien ik ook verdrietig kan zijn omwille van het feit dat hij er nu niet is, maar het zou toch anders zijn. Het zou meer een gevoel zijn in de zin van dat hij een verre reis aan het maken is misschien, waarna we elkaar wellicht weer terug zullen zien en onze ervaringen zullen kunnen uitwisselen, dan het gevoel dat ik heb als ik geloof dat deze vriend nu voorgoed uit mijn ‘leven’ verdreven is en bovendien de herinnering er aan dat ook mijn leven ooit over zal zijn, wat onder de omstandigheid van een geloof in de dood als het absolute einde een heel andere gevoelslading krijgt…

Gedachten bij een bepaalde ervaring, als ik deze gedachten kan geloven tenminste (!), geven aan mijn emoties een heel andere ‘touch’. En vaak kunnen ze mijn gevoelens ook helemaal omgooien. Als ik werkelijk positief over de dood denk kan ik zelfs blij zijn voor mijn vriend dat hij overleden is en er eventueel naar gaan verlangen, zelf ook op een gegeven moment die ‘drempel’ over te gaan. In ieder geval zal de gedachte aan de dood op deze manier een rustgevend gevoel van troost meebrengen samen met en naast het verdriet dat ik voel bij zijn verlies…

Dit zijn erg diepgaande bemerkingen en in boeken over psychotherapie, self-help en soms ook religie kun je dergelijke perspectieven ook terugvinden.

Maar blijft: wat is er mis met gevoelens van angst, pijn, onmacht, boosheid, wrok, schaamte, frustratie, jaloezie, enzovoorts? Dat is een retorische vraag want als ik bijvoorbeeld zelf deze gevoelens heb dan vind ik dat niet leuk. Deze gevoelens ervaar ik als een diepe vorm van lijden.

Lijden is een heel erg moeilijke. Ik vind lijden echt een heel erg moeilijke. Met lijden kan ik niet goed overweg. Helemaal niet! Ik ben eigenlijk intolerant voor lijden. Ik stel me intolerant op voor lijden. Als ik lijden zie of voel dan krijg ik het gewoon niet over mijn lippen, iets te zeggen in de zin van dat het lijden wel zinvol is en dat je er altijd wel iets uit kunt leren. Lijden, als het echt lijden is, is gewoon te erg. Als ik gevoelens van pijn en lijden ervaar, bij mezelf, en ook vaak bij anderen, dan voel ik me daar niet goed bij, ongemakkelijk, ik haat dat, deze gevoelens te zien, te ervaren. En ik voel me vaak machteloos, te zien wat er gebeurt en geen oplossing te kunnen bedenken om van het lijden af te geraken.

En dan zijn er de self-help boeken. Waarvan de auteurs me willen uitleggen en leren hoe van lijden, van negatieve emoties ook en van negatieve gevoelens, af te komen. Verander gewoon je perspectief op de wereld! Debug je gedachten, je denken, zorg ervoor dat al die onware of onbewijsbare gedachten die je hebt over ‘het leven – en de dood’ en alles wat daar tussen zit (ziekte, geld, relaties, rijkdom, waarden, gezondheid, geluk, etc. etc.) uit je systeem verdwijnen en vervang deze vervolgens door gedachten over het leven die wel éven waar zouden kunnen zijn en die bovendien positieve emoties bij je opwekken! Dus dat staat mij te doen! Mijn gedachten, mijn denken te veranderen…

‘Confidence’ betekent er op vertrouwen dat de gedachten die mij positieve gevoelens geven over het leven, waar zijn. Het is even goed mogelijk de dood te zien als een absoluut einde als om de dood te zien als een bepaalde overgang, waarna het – op welke manier dan ook – nog steeds mogelijk blijft relaties verder te zetten. (Merk op dat sommige mensen dat ook een horribele idee kunnen vinden. Bijvoorbeeld de Duitse schrijver en hooggevoelige natuur Klaus Mann verlangde een groot stuk van zijn leven naar de dood en vond het een horribele gedachte dat het misschien na de dood nog verder zou gaan. Zijn teksten hierover doen me zeer veel, met name één tekst, waarin hij schrijft over de doodskist als een schip en op het einde aangeeft wat het voor hem zou betekenen mocht uiteindelijk de dood niet het einde blijken te zijn. Dat is voor hem geen positieve gedachte. Klaus Mann heeft een dagboek geschreven en ook enkele toneelstukken, die ik graag heb gelezen en ook een roman, ‘Mefisto’, waar bovendien het gelijknamige stuk van Guy Cassiers, ‘Mefisto for ever’ op gebaseerd is en waarin Klaus Mann vertelt over de keuzes van een Duitse acteur wanneer deze met het Nazisme in Duitsland geconfronteerd wordt. Zie hier voor een klein fragmentje daarvan.)

Wat ik merk is dat ik het moeilijk vind de negatieve gevoelens zelf op te geven. Ik hou daarvan. Ik heb er niet alleen een negatieve ervaring bij – trust me, ik ervaar ze als even verschrijkkelijk, pijnlijk, isolerend en al dat meer als jij – maar… en dan twijfel ik weer.

Waarom zou ik lijden aanvaarden? Niet natuurlijk! Bovendien voel ik me ook schuldig bij het feit dat ik met de gedachte speel. Dat is flirten met de dood, flirten met afhankelijkheid, flirten met emotionele situaties die ik nu nog vermijd maar die absoluut zullen optreden ooit als ik in deze emoties blijf en die embarrassing zullen zijn. Helemaal NIET leuk. Die, als ik er mee naar buiten kom, zoals bijvoorbeeld in deze post, mij met angst en beven vervullen, het zijn immers negatieve emoties, niet, en die zijn, zo is bekend, niet alleen kwetsend voor mij, maar ook moeilijk om mee om te gaan voor anderen. Dit artikel, wil het waardevol zijn, moet een glimlach op je gezicht brengen. Als ik echter over angst praat, over pijn en lijden in een zin die deze dingen niet geheel en ondubbelzinnig afwijst, hoe zal dan het effect op jou, lezer zijn?

Dus onder dit alles zit bij mij een verlangen. Gehoord te worden in al mijn emoties. Aanvaard te worden met alle emoties die ik heb.

Anders dan de doorsnee self-help literatuur, self-help filmpjes enzovoort is de Gestaltvisie. Dat is een vorm van therapie die er van uit gaat dat een gezond organisme, een gezonde, vertrouwvolle mens alle emoties en gevoelens ervaart, elke emotionele toestand ook en deze uitleeft en deelt, er op vertrouwend dat de andere mensen het ook normaal zullen vinden dat het deze gevoelens heeft. Voor de Gestalt is de ideale situatie er één waarin alle gevoelens een plaats hebben. Ook taboe-gevoelens. Ook gevoelens waar ik me ongemakkelijk bij voel, als ik ze uit en/of deel. Een ander gebied waar met deze taboe-gevoelens op een authentieke manier wordt omgegaan (of toch meestal) is de expressie, het creatief omgaan daarmee, met een groot woord: de kunst (zoals dat vroeger heette). Maar juist daaraan zie je ook hoe taboe het is: pas als deze gevoelens creatief verpakt worden, in een schilderij, in het medium van een briljant talent, een briljante gevoeligheid, een briljante vakkennis soms ook, pas dan kunnen we met z’n allen deze gevoelens precies blijkbaar verteren. Kijk bijvoorbeeld naar ‘de schreeuw’. Stel je voor dat je in het dagelijkse leven iemand tegen komt die op deze manier op een bruggetje plotseling zijn of haar gevoelens van angst en wanhoop en wat dies meer zij de vrije loop zou geven, in het dagelijkse leven – precies die gevoelens die Edvard Munch in zijn schilderij ‘de schreeuw’ uitbeeldt? Hoe zou je je voelen, als dat gebeurde en als mensen de tijd zouden nemen en de durf om dergelijke staaltjes van zelfexpressie consequent in hun dagelijkse leven te delen? Maar zo doen we dat niet. Edvard Munch heeft wellicht zelf deze gevoelens op een bepaald punt in zijn leven ervaren. En hij grijpt naar het penseel. Hij loopt niet zelf naar die brug… Zo hoef ik me niet ongemakkelijk te voelen als ik hem daar toevallig tegenkom, maar wordt ik in de stilte van het museum in mijn eigen wanhoop geraakt, als ik voor zijn schilderij kom te staan. Maar wat maakt het zo moeilijk, dergelijke gevoelens in het dagelijkse, mijn leven te vervlechten…

(Aanvulling: het blijkt dat Edvard Munch deze ervaring die hij uitbeeldt in ‘de schreeuw’ wel zelf heeft gehad. Hij heeft het dus niet alleen geschilderd, maar is door de emotie gegaan ‘right now’ en heeft er dan later nog verder expressie aan gegeven. Dat is een feit waar ik bewondering voor heb… Hier kun je het verhaal een beetje lezen…)

Er zijn gevoelens in mij, die geneigd zijn zich te verbergen. Ik ervaar ze alleen. Ik durf het niet aan ze te delen. Toch laat ik ze ook niet helemaal los. Ze sluimeren daar… Met mijn verstand zeg ik: ‘Ik wil deze gevoelens daar niet hebben. Ik wil deze gevoelens überhaupt niet in mijn leven. Waar is dat self-help boek, zodat ik ze zo snel mogelijk achter mij kan laten en loslaten!’ Maar een ander deel in mij hangt vast aan deze emoties, is er aan gehecht en wil feitelijk niets anders, dan deze gevoelens geheel doorleven: van echt voelen, naar de loutere acceptatie dat ze er zijn, dan zelfs de expliciete verwelkoming ervan, het delen vervolgens ervan met andere, intieme vrienden en tenslotte wellicht zelfs met de hele wereld. Waarom zijn er in deze wereld zo veel romans?! En het lijkt er op dat het heus niet is om de lezer alleen maar op te vrolijken of zo. Literatuur is vaak deprimerend genoeg. En ik weet niet of een ‘zwarte’ roman niet vaak even goed verkoopt als een boek met een happy end.

Het vraagt moed met een negatief gevoel op de proppen te komen. Het vraagt nog meer moed om met een zin op de proppen te komen, een rationalisatie misschien, over waarom negatieve gevoelens ‘goed’ zouden zijn. Vaak stoten dergelijke – vaak religieuze – visies me tegen de borst omdat ik dan denk: ‘Jaja, jij hebt makkelijk praten, vanuit je hoge stoel, maar jij hoeft dit niet te voelen hé’. Maar vaak gaat het nog dieper en zie ik mensen – inclusief mezelf – dergelijke ‘rationalisaties’ gebruiken om hun miserabele levensgevoel te ‘aanvaarden’. (Zoals, bijvoorbeeld: ‘Ik voel me slecht, maar ik ben tenminste rechtvaardig.) Ik zoek naar een woord hiervoor, en in essentie lijkt dit er goed voor: het is tragisch. Dit is gewoon tragisch, omdat hier iemand ZICHZELF de grond in boort, terwijl ik in dergelijke situaties – altijd als het situaties van anderen zijn – soms kan zien, hoe ONNODIG het is!!! (En dat is dan ook de reden waarom ik denk dat het tragisch is…)

Maar hoe is het met mezelf? Zelf wil ik deze negatieve gevoelens voelen. Ik wil ze als deel kunnen zien van mijn leven. Ik verlang er ook naar, merk ik, aanvaard te worden MET deze gevoelens. Als deze gevoelens als taboe worden gezien, wordt IK als taboe gezien. En dat voelt niet goed aan. Dat is wat je noemt: ‘lijden’ in de zin van wat een self-help ‘met-de-twee-voeten-op-de-grond-wijsheid’ zou zeggen (in feite David De Angelo die, in zijn programma Man Transformation, zijn grootmoeder – of moeder – citeert) over het verschil tussen pijn en lijden: ‘pain is inevitable, suffering is optional’. Pijn, in het leven, zo nu en dan, is onvermijdelijk. Lijden daarentegen is een optie.

Wat ik wil is de pijn die ik voel uitdrukken (het geluk trouwens ook) en het wordt lijden (bij mij) merk ik, door het onderdrukken daarvan. Als ik goed kijk merk ik dat dit onderdrukken ontstaat doordat ik denk: ‘Deze pijn is voor mij al zo erg, als ik die nu ook nog eens ga delen – door ze ten overstaan van anderen te ervaren dan belast ik alleen maar anderen er mee’. Het heeft ook te maken met afhankelijkheid. Ik denk – alweer een gedachte – dat anderen mij gaan ‘bezitten’ als ik uitkom voor mijn eigen gevoelens. Zelf reageer ik ook zo op de gevoelens van anderen. Ik ga meteen in de reflex dat ik er iets aan wil doen. Als ik iemand zie ‘lijden’ (pijn hebben, in dit geval), wil ik meteen daar iets aan doen en ga ik denken van: ‘Hoe kan ik deze persoon “helpen” zodat hij of zij dit “vreselijke” gevoel (ik vind het vreselijk) niet meer moet hebben!’ Dat is stresserend! De vraag is: ‘Zit misschien de “oplossing” van het gevoel (en hier mag je dat woord geheel letterlijk nemen) misschien in het gevoel zelf? Zonder dat er iets “moet”, met name zonder dat er gevoelens moeten worden vermeden’…

Mijn perspectief is dit (sinds het zien van de video’s van David De Angelo over Man Transformation vind ik het geweldig om te zeggen: ‘mijn perspectief is…’ ): Er zijn gevoelens waar ik geen probleem mee heb ze te delen met andere mensen. Dat zijn de zogenaamd ‘conventioneel gangbare’ (in mijn wereld): gevoelens van dankbaarheid – echter binnen bepaalde maten, gevoelens van – lichte stress en/of onrust, het gevoel dat achter een glimlach zit (een echte!), gevoelens van interesse en passie – geen probleem! , … In feite zijn dit heel weinig gevoelens (ik zal er wel een paar hebben overgeslagen, maar toch…) en in feite zijn het deze gevoelens ook maar binnen een bepaalde moderate schaal! Emoties, platgeslagen dus. In de lightversie. Geen volkorenbrood of schuim met bubbles maar ja, enfin, de emoties als ze nog ‘deeg’ zijn, geraffineerd, ‘wit’ gemaakt, … Daarnaast ervaar ik meer emoties, die ik wel kan voelen en genieten, maar niet durf te delen. Ben ik alleen dan durf ik ze te voelen, ben ik bij anderen dan onderdruk ik ze. Dat wil ik dus veranderen. Het is voor mij, vanuit mijn perspectief, heel, heel belangrijk nu aanwezig te zijn (ook weer een gedachte die ik dank aan de ‘Man Transformation’ van David De Angelo), dus: al mijn gevoelens te voelen en te doorleven ‘right now’, of er nu anderen bij aanwezig zijn of niet. DOORLEVEN, dus niet: er over praten! Geweldig perspectief!

En dan zijn er de gevoelens waar ik alleen maar van kan dromen, nu. Gevoelens die ‘voorbij’ de onderdrukking liggen. Gevoelens waarvan ik weet dat ze bestaan, omdat ik er over gelezen heb, er van gehoord heb, er (als kind wellicht in mijn infantiele wijsheid toen) glimpsjes van ontvangen heb, toen, maar die nu gewoon en in hun volle expansie feitelijk in mijn leven steeds buiten mijn ervaringsbereik hebben gelegen. Nu ervaar ik bij het expressie geven aan mijn gevoelens angst. Dat lijkt een bestanddeel te zijn van al mijn gevoelens, tot nu toe, wanneer ze een bepaald niveau van expressie – en daarmee ook beleving – overschrijden. Ik kan alleen maar dromen momenteel wat het zou geven als ik gezond expressie zou kunnen geven, eerst aan mijn emoties plus de angst, dan misschien ook aan al deze zelfde emoties zonder de hypotheek van de angst er op. My body will tell me… My senses…Gelijkaardige posts:

• De meest troostende filmscène
• Een kleine episode met sneeuwklokjes!
• De missie van verdriet
• Wil je gelukkig zijn? Beweeg!
• 30-Dagen proef Raw Food dieet: dag 22

Ik zit op de bus, met nogal veel boodschappen achter mijn rug op het plekje waar je bagage kunt deponeren; boven de banden. Ik glimlach, want ik denk aan iets liefs dat in m’n leven is gekomen. Ik moet aldoor glimlachen!

Bovendien zit er een bejaard koppel naast me, die na 40 of misschien wel meer dan 50 jaar nog verliefd naar elkaar kunnen kijken.

Dat is allemaal heel idyllisch.

De bus komt bij mijn bestemming en nadat ik op het belletje geduwd hebt stopt hij daar ook daadwerkelijk. Maar ik heb nog de (zware) bagage natuurlijk en dus raak ik er niet zo snel uit. De deuren sluiten al voor m’n neus en ik zeg, naar de chauffeur gericht: ‘hoho’. ‘”Ho” zeggen ze tegen een paard,’ zegt hij, ‘misschien ook tegen u’. Ik ben perplex dat ik iemand heb pijn gedaan en kan alleen nog maar uitbrengen als een schooljongen: ‘sorry’. De bus rijdt weg maar ik en misschien ook de buschauffeur blijven achter met een slecht gevoel.

Plots voel ik me helemaal niet meer lekker?

Ik voel me niet goed dat ik ‘sorry’ heb gezegd. Daarmee bevestig ik toch alleen maar dat ik hem niet als een mens heb behandeld. Maar het was helemaal niet mijn bedoeling dat te doen! Ik deed dat helemaal niet met die intentie! Maar ja, ‘hoho’ tegen iemand zeggen onder zo een omstandigheid is toch ook niet echt respectvol. Dat zie ik wel in. Met of zonder de intentie, iemand daarbij te willen behandelen als een paard. (Aan dierenliefhebbers die paarden en mensen op gelijke voet stellen zal ik hier helaas even, de eenvoudigheid halver van dit artikeltje, niet tegemoetkomen). Maar waarom heb ik het dan gezegd?

Daarvoor moet ik m’n aandacht afwenden van de vraag hoe de buschauffeur zich voelt. Ik richt m’n aandacht nu op mezelf. Ik zat in die bus, wetende: ‘Ik heb een zware rugzak mee, een vrij licht maar ook nogal onhandelbaar doosje en dan nog een plastic zakje. Het zal veel tijd kosten – in bus-uitstap-termen – om dat allemaal op een ordentelijke manier mee naar buiten te krijgen’. Bij die wetenschap heb ik dan overigens ook al fantasiebeelden van:

• de buschauffeur die inderdaad niet zal doorhebben – terwijl ik mijn spullen nog moet pakken – dat ik óók wil uitstappen (naast de andere ‘uitstappers’);
• met als resultaat dat de deuren dan dus dicht zullen gaan en de bus al lang en breed naar de volgende halte op weg zal zijn vóór ik uiteindelijk hijgend bij de chauffeur zal kunnen melden dat ik er eigenlijk óók nog uit wil…

Dat is dus de mentale situatie waarin ik op dat moment, voor het uitstappen, verkeer. Latent in mij is dit weten en zijn deze fantasiebeelden aanwezig. En daarmee verbonden is angst… Het is angst, die mij dit ‘noodlottige’ ‘hoho’ heeft doen zeggen! Dat besef ik nu plotseling! Dus: het is inderdaad niet zo dat ik de intentie had om de chauffeur te affronteren, maar de motivatie achter dit ‘hoho’ was de angst dat ik niet tijdig zou kunnen uitstappen. Jaja. Hehe. De situatie van iemand die hooggevoelig is (deze link werkt nog niet, maar binnenkort komt er ook een artikel over mijn ‘hooggevoeligheid’).

Nu besef ik ook waarom ik geen ‘sorry’ had moeten zeggen. Het was blijkbaar de buschauffeur zijn interpretatie dat ik hem wilde behandelen als een paard (nog eens: op de dierenliefhebbers ga ik hier niet in). Want zelf kan ik met 100% zekerheid zeggen dat ik hem niet zo wilde ‘behandelen’. En wat ik dan beter had gezegd is niet ‘sorry’. Dit ‘sorry’ bevestigt namelijk (zoals ik het versta) alleen maar dat ik die intentie wel had en dat ik daar vervolgens spijt van kreeg (of misschien zelfs dat het een gewone ‘angstsorry’ is, die je snel zegt om ergens vanaf te zijn – weer angst ). Bovendien was ik ook een beetje geërgerd, dat hij mij op deze manier, verkeerdelijk, leek te beschuldigen. Wat ik beter had kunnen doen, denk ik nu, is echt luisteren naar wat hij zei in plaats van automatisch te reageren. Dan had ik waarschijnlijk eerder iets gezegd in de zin van: ‘Het spijt me dat je dit zo opvat. Ik geef toe dat het ongelukkig gekozen woorden zijn, maar ik wil jou ook zeggen dat het zeker niet mijn bedoeling is jou zo te behandelen. Het spijt me heel erg!’ (Ik moet echter wel toegeven dat er ook andere varianten bij me opkomen, gaande van: ‘Een buschauffeur zou je toch ook kunnen beschouwen als een soort paard!’ tot: ‘ja, inderdaad, “ho” zeg je tegen een paard en ik ben een ezel!’ Maar dit voorlopig slechts gewoon ter informatie en volledigheidshalve hé! ).

Toch staat mijn brein nog steeds niet stil. ‘Ho zeggen ze tegen een paard,’ zei de chauffeur, en toen had ik al ‘sorry’ gezegd. Maar hij vervolgde zijn verwijt ook nog met de woorden: ‘Misschien zeggen ze dat ook tegen jou!’. En die woorden bleven achteraf – nadat ik ze gereconstrueerd had – in m’n hoofd schallen. Ja, zeg! Hij lijkt te denken dat ik dat woord gebruik omdat ik het zelf ook van anderen te horen krijg. Omdat anderen mij dus zouden behandelen als een paard. Ik hoor daar een stukje vergeving in van zijn kant. Hij begrijpt mij! Probeert het althans. Is inderdaad niet geneigd me de bedoeling toe te schrijven, hem te behandelen als een paard (zoals ik eerst dacht). Maar denkt misschien dat ik ergens nog een soort kind ben die door slechte ouders of slechte andere opvoeders slecht wordt behandeld. ‘Waar in mijn leven wordt ik behandeld als een paard?’ Vraag ik mij af. Waar in mijn leven zeggen mensen ‘ho’ tegen mij, in de figuurlijke of misschien zelfs in de letterlijke betekenis van het woord? Waardoor ik nu ook zelf deze woordjes ‘hoho’ gebruiken zou… Een vraag die me ergert. Maar die me pertinent lijkt. Ergens moet ik toch toelaten dat ik zulke angst kan voelen, feitelijk! De angst die ik voelde bij en latent ook vóór het uitstappen uit de bus. Ik ga op onderzoek uit hoe ik dat gekwetste gevoel terug kan helen en de weg waarlangs angst (ook al zijn het nog zo ‘kleine’ angsten als bijvoorbeeld deze angst over het busuitstappen), mijn dierbare leven binnen kan komen. Dat onderzoek zal ik hier nu niet meteen doen, maar ik hoop toch dat ik in mijn zoektocht succesvol zal zijn en de scheur zal kunnen dichten, waardoor waardevolle energie uit me wegloopt… Angst is geen fijne emotie en feitelijk is ook deze ervaring verre van leuk, maar nu, na al deze gedachten, begin ik me weer beter te voelen en voel ik ook de moed echt te gaan zoeken naar deze verscheurdheid in mijzelf en er agressief en vooral kordaat de strijd mee aan te binden.

Op deze manier ben ik misschien als een rijker mens uit deze bus gekomen dan ik er ben in gestapt. Hoe lastig het ook is voor mij om toe te geven dat een pertinent onaangename ervaring misschien toch waardevol zou kunnen zijn. (Dat is een heikel iets, vind ik. Ten eerste omdat niet alle onaangename ervaringen me waardevol lijken – hoewel er levensvisies zijn waarin dit wel wordt beweerd – en ten tweede omdat dit soms wordt gebruikt om onaangename ervaringen – pijn, lijden, verdriet, etc. – te vergoelijken, vooral dan als het anderen zijn die ze moeten doormaken.)

Maar voor ik zo ver ben, dankbaarheid te voelen voor deze episode, ga ik nog door een volgend gevoel. Ik voel me intens verdrietig. Waardeloos. Ik zie de bloemetjes bij de deur van mijn huis en laat mij laveloos bij hen troosten. Ik denk er ineens aan ze te vereeuwigen en heb dat dan ook gedaan met deze foto! Ik vind in deze bloemetjes een gevoel van troost. Niet dat ze mooi zijn, maar dat ze stil zijn; en iets lijken te verbergen dat groter is dan dit.

En als ik ze vergelijk met mensjes die daar zijn, die daar mooi staan te wezen terwijl niemand ze ziet, dan vertedert het me vanbinnen. Het geheel van deze episode, samen met deze bloemetjes geeft me dan een bitterzoet gevoel…

Oh juh, wat kan het leven soms toch mooi zijn!

Gelijkaardige posts:

• Een nieuw begin
• Op naar een gezonde economie! – deel I
• De missie van verdriet
• Het idee dat er niet genoeg tijd is
• Debat met Roland Duchâtelet en Phillippe Van Parijs – Deel I